Organize sanayi bölgesinde, kuruluştan genel kurula geçilmesine kadar bulunması zorunlu organ müteşebbis heyettir. Müteşebbis heyet; OSB’nin kuruluş amacını gerçekleştirmek için gerekli kararları ve tedbirleri almak, yer seçimi raporunda belirtilen hususları yerine getirmek, kanun, yönetmelik, kuruluş protokolü ve benzeri düzenlemelerle verilen görevleri yapmak, yönetim ve denetim kurulu çalışmalarını ve hesaplarını ibra etmek, OSB’ye ait para ve diğer kaynakları kuruluş amacına uygun kullanmakla yükümlü ve görevlidir. İşletme aşamasında, müteşebbis heyetin yerini genel kurul alır. Müteşebbis heyet, OSB’nin en üst karar organıdır.

Müteşebbis heyet, OSB’nin kuruluşuna katılan kurum ve kuruluşların karar organlarınca, organlarında görevli olanlardan veya mensupları arasından tespit edilecek on beş asıl ve on beş yedek üyeden oluşur. OSB’nin kuruluşuna katılan kurum ve kuruluşları müteşebbis heyette temsil edecek üye sayısı, katılma payı oranları dikkate alınarak kuruluş protokolünde belirlenir.

Müteşebbis heyette yer alan üyeler, vali hariç dört yıl için seçilir. Müteşebbis heyet ilk toplantısında, valinin başkan olması durumunda, il özel idaresi, il özel idaresi bulunmayan illerde Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı ve belediye temsilcileri dışında kalanlardan bir başkanvekili, aksi takdirde bir başkan ve bir başkanvekili seçer.

4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu (OSBK) ve Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği (OSBUY) uyarınca;  müteşebbis heyetin en az üç ayda bir defa başkan veya başkanın yokluğunda başkanvekili başkanlığında salt çoğunluk ile toplanması gerekir. Kararlar mevcudun salt çoğunluğu ile alınır. Oyların eşitliği halinde başkanın oyuna itibar edilir.

OSBK ve OSBUY’de, müteşebbis heyet üyelerinin görevlerinin bazı hallerde sona ereceğine dair hükümler yer almaktadır. Anılan hükümlerde öngörülen koşullar gerçekleştiğinde, kişinin müteşebbis heyet üyeliği sona erer. OSBK ve OSBUY hükümleri ışığında, OSB müteşebbis heyet üyeliğini sona erdiren haller aşağıda başlıklar halinde izah edilmiştir.

  1. Temsil Ettikleri Kurum ve Kuruluştaki Görevlerinin Sona Ermesi Nedeniyle Müteşebbis Heyet Üyeliğinin Sona Ermesi

OSBK’nın 7’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, müteşebbis heyet üyelerinin, OSB’nin kuruluşuna katılan kurum ve kuruluşların (belediyeler, ticaret ve sanayi odaları, il özel idareleri vs.) organlarında görevli olanlar veya mensupları arasından seçilmesi gerekir. Yani, müteşebbis heyet üyesi olarak seçilen kişilerin, adına seçildikleri kurum ile aralarında -ister organ üyeliği, ister mensubiyet olsun- devam eden bir hukukî ilişkinin bulunması gerekir.

OSBK’nın 7’inci maddesinin üçüncü fıkrası gereği; müteşebbis heyette yer alan üyelerin temsil ettikleri kurum ve kuruluşlardaki görevleri sona erdiğinde üyelikleri düşer. Üyelikten düşen veya ayrılan üyenin yerine, temsil ettiği kurum ve kuruluşun ön sıradaki yedek üyesi geçer. Katılan üye, yerine geçtiği üyeden kalan süreyi tamamlar. Örneğin, il özel idaresi adına müteşebbis heyete seçilen kişinin tayin nedeniyle il özel idaresindeki görevinden ayrılması halinde, OSB müteşebbis heyet üyeliği düşmüş sayılır. Böylece, kişinin müteşebbis heyet üyeliği, temsil ettiği kurum ile ilişiği kesildiği tarih itibariyle sona ermiş olur.

    

  1. Toplantılara Katılmama Nedeniyle Müteşebbis Heyet Üyeliğinin Sona Ermesi

OSBK’nın 7’nci maddesinin altıncı fıkrası ve OSBUY’un 8/5 maddesi uyarınca; geçerli bir mazereti olmadan üst üste yapılan üç toplantıya veya mazereti olsa dahi bir yıl içinde yapılan toplantıların en az yarıdan bir fazlasına katılmayanlar üyelikten çekilmiş sayılır.  Üyelikten çekilmiş sayıldığı tarih itibariyle de müteşebbis heyet üyeliği sona ermiş olur. Ayrıca, üyelikten çekilmiş sayılan müteşebbis heyet üyenin, aynı zamanda yönetim veya denetim kurulu üyesi olması halinde, yönetim veya denetim kurulu üyeliği de kendiliğinden düşmüş sayılır.

Buna göre, OSB müteşebbis heyet üyesinin üyelikten çekilmiş sayılması; mazeretli olmasına ve olmamasına göre farklı kurallara bağlanmıştır.

Müteşebbis heyet üyeliğinden çekilmiş sayılma hallerinden ilki, üyenin, mazereti olmadan üst üste yapılan, yani ardışık olarak gerçekleştirilen 3 toplantıya katılmamasıdır. Eğer üye mazeretine binaen (örneğin; sağlık sorunları sebebiyle) bu toplantılara katılamamış ise, bu durumda üyelikten çekilmiş sayılmaz. Ancak, durumun tespiti ve ispat hukuku bakımından, üyenin mazeretini varsa belgesi ile birlikte müteşebbis heyet başkanlığına bildirmiş olması ve mazeretli olduğu keyfiyetinin toplantı tutanağına yazılması faydalı olur. Yine, üyenin mazereti olmasa dahi 3’ten az sayıda üst üste yapılan toplantılara katılmaması halinde de bu hüküm işletilmez. Örneğin; üye üst üste yapılan iki toplantı sonrasında bir toplantıya katılıyor, sonra yeniden 2 katılmama+1 katılma şeklinde sürdürüyorsa üyelikten çekilmiş sayılmaz. Ama bu durumda da ikinci halin kapsamına girebilir.   

Üyelikten çekilmiş sayılma hallerinden ikincisi ise, üyenin mazeretli olsa dahi bir yıl içinde yapılan toplantıların en az yarıdan bir fazlasına katılmamasıdır. Burada, Yasa ve Yönetmelik hükmü, üyenin mazeretli olup olmamasını önemsememekte, bir yıl içinde katılmadığı toplantı sayısını dikkate almaktadır. Müteşebbis heyetin en az üç ayda bir defa toplantı yapması zorunludur. Müteşebbis heyetin bu zorunluluğu gözetip bir yılda 4 toplantı yapmış olması halinde, eğer üye (A) 3 toplantıya katılmamış ise, katılmadığı 3’üncü toplantıdan itibaren üyelikten çekilmiş sayılır. Buradaki üçüncü toplantının, birbirini takip eden ardışık toplantı olması şart değildir. Misal, müteşebbis heyet, Mart, Haziran, Eylül ve Ekim aylarında toplantı yapmışsa ve üye bunlardan sadece Eylül ayında yapılana katılmış ise, 3 toplantıya katılmamış olduğundan Aralık ayındaki toplantı tarihi itibariyle üyelikten çekilmiş sayılır.

Üyelikten çekilmiş sayılma halinde, kişinin müteşebbis heyet üyeliği, herhangi bir işleme gerek olmaksızın kendiliğinden son bulur. Bu durumda müteşebbis heyet üyeliğinde boşalma meydana gelir. Boşalan üyeliğe, ayrılan kişinin mensup olduğu kurum veya kuruluşun ön sıradaki yedek üyesi geçer. Bu şekilde müteşebbis heyete asıl üye olarak dahil olan kişi, yerine geçtiği üyeden kalan süreyi tamamlar.

  1. Yönetim ve Denetim Kurulunda Görev Almak İstememe Nedeniyle Müteşebbis Heyet Üyeliğinin Sona Ermesi

Müteşebbis heyet üyeliğini sona erdiren bu hal, OSBUY ile düzenlenmiştir. OSBUY’ün 8’inci maddesinin beşinci fıkrasına göre; müteşebbis heyet asıl üyeliğinde yer alan ancak yönetim ve denetim kurulu asıl ve yedek üyeliklerinde görev almak istemeyenler üyelikten çekilmiş sayılır.

Hüküm, yönetim ve denetim kurulunun hem asıl hem de yedek üyelikleri için öngörülmüştür. Müteşebbis heyet aşamasında iken yönetim kurulu 5 asıl ve 5 yedek üyeden oluşur. Asil üyelerin en az dördü müteşebbis heyet üyeleri arasından seçilir. OSB denetim kurulu ise, iki asıl, iki de yedek üyeden oluşur ve bu üyelerin tamamı müteşebbis heyetin kendi üyeleri arasından seçilir.

İşte, müteşebbis heyet tarafından yönetim ve denetim kuruluna asıl ve yedek üye olarak seçilen kişiler bu görevleri kabul etmezler ise, müteşebbis heyet üyeliğinden çekilmiş sayılırlar. Üyelikten çekilmiş sayılmaları ile birlikte, bu kişilerin yönetim veya denetim kurulu üyeliği de kendiliğinden düşmüş sayılır.  

OSBUY hükmünde, yönetim ve denetim kurulu asıl ve yedek üyeliklerinde görev almak istememe halinin ne zaman dikkate alınacağına dair bir açıklık yoktur. Üye, yönetim veya denetim kurulu üyesi olarak görev yapmak istemediğini, seçildiği zaman mı belirtmeli yoksa –örneğin; yedek üye olarak seçilmiş ise- yönetim veya denetim kurulunda göreve başlaması gereken tarihten önce mi dile getirmelidir? Ya da, yönetim veya denetim kurulunda göreve başladıktan belirli bir süre sonra, kişi bu kurullarda görev yapmak istediğini belirttiği takdirde de aynı hüküm uygulanmalı mıdır? Kanımızca, bu hallerin hepsinde Yönetmelik hükmü işletilmelidir. Kişi hangi tarihte yönetim veya denetim kurulunda görev yapmak istediğini müteşebbis heyete iletmiş ise, bu tarihten itibaren üyelikten çekilmiş sayılmalıdır.

  Bunun üzerine boşalan üyeliğe, ayrılan kişinin mensup olduğu kurum veya kuruluşun ön sıradaki yedek üyesi geçer. Bu şekilde müteşebbis heyete asıl üye olarak dahil olan kişi, yerine geçtiği üyeden kalan süreyi tamamlar.

  

  1. Birden Fazla OSB Organında Görev Alma Nedeniyle Müteşebbis Heyet Üyeliğinin Sona Ermesi

OSBUY’un organ üyelerinin seçilme şartlarını düzenleyen 7’nci maddesi uyarınca;

  • Müteşebbis heyet, yönetim kurulu ve denetim kurulunda görev alanların (Vali hariç) diğer OSB’lerin organlarında görev almaması;
  • OSB’nin içinde bulunan sanayi sitesi yapı kooperatiflerinin, toplu işyeri yapı kooperatiflerinin, işletme kooperatiflerinin ve site yönetimlerinin yönetim veya denetim kurullarında görev alanların, bulundukları OSB’nin organları hariç, diğer OSB’lerin organlarında görev almaması gerekir.

Örneğin, (A) OSB müteşebbis heyet üyesi olarak seçilen kişi, aynı zamanda (B) OSB’nin denetim kurulu üyesi olarak görev yapamaz. Kişi, böyle bir durumda bu görevlerden sadece birisini tercih etmeli ve diğer organ üyeliğinden çekilmelidir.  Kişinin böyle bir tercihte bulunmaması ve kendi isteği ile çekilmemesi, buna karşılık durumun sonradan bir şekilde tespiti halinde ise,  her iki OSB’de de, müteşebbis heyet kararı ile kişinin organ üyelikleri sonlandırılır ve yerine temsil ettiği kurum ve kuruluşun ön sıradaki yedek üyesi geçer. Katılan üye, yerine geçtiği üyeden kalan süreyi tamamlar. Ancak, yukarıda da belirtildiği üzere, vali bu uygulamadan müstesna tutulur.   

OSBUY’un mezkûr hükmünde, asıl ve yedek üyelik şeklinde bir ayrım yer almamaktadır. Bu nedenle, müteşebbis heyet üyesi olan kişinin, diğer OSB’lerin organlarında yedek üye olması halinde de anılan hükmün işletilip işletilmeyeceği tarışmalıdır. Bize göre, kişinin diğer OSB’lerde yedek üye olarak seçilmiş olması halinde, söz konusu hüküm işletilmemelidir. Yönetmelikte “diğer OSB’lerin organlarında görev alamazlar” denilmekle yetinilmiş; görev alma ile ne kastedildiğine dair bir açıklığa yer verilmemiştir. Görev almak, fiilî olarak organ üyeliği görevini icra etmek olarak anlaşılabileceği gibi yedek olarak seçilmenin de bir anlamda görev alma sayılacağı ileri sürülebilir. Oysa, yedek üyelikte herhangi bir karar alma veya işlem sürecine katılım söz konusu değildir. Ancak, yedek üyenin, üyeliklerden yaşanan ya da yaşanacak boşluk nedeniyle asıl üyeliğe geçmesi ve fiilen görev alması halinde yasak ihlal edilmiş sayılacağından, böyle bir durumda yedek üye asıl üyeliğe geçmemelidir. Ayrıca, bu konuda tereddüt yaşanması halinde, hatalı işleme sebebiyet vermemek için Bakanlık görüşü alınmalıdır.

  1. Mahkumiyet Nedeniyle Müteşebbis Heyet Üyeliğinin Sona Ermesi

OSBUY’un 7’nci maddesinin 6/b hükmü uyarınca; organ üyesi olabilmek için; 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 53’üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle ya da devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, kaçakçılık, vergi kaçakçılığı, haksız mal edinme suçlarından hapis cezasına mahkum olmama şartı aranır.

Bu bağlamda, müteşebbis heyet üyeliğine seçildiği tarih itibariyle veya göreve başladıktan sonra yukarıda belirtilen suçlar sebebiyle üyenin hapis cezasına mahkum edilmesi halinde, müteşebbis heyet üyeliği sona erer. OSBUY’ün 7/7 maddesinde “Şartları taşımadıkları halde seçilenler ile sonradan kaybedenlerin üyelikleri müteşebbis heyet tarafından sonlandırılır.” hükmüne yer verilmesi nedeniyle, müteşebbis heyet kişinin üyeliğinin bu sebepten ötürü sona erdiğine dair bir karar almalı, üyenin yerine temsil ettiği kurum ve kuruluşun ön sıradaki yedek üyesi geçmeli ve yerine geçtiği üyeden kalan süreyi tamamlamalıdır.    

Sonuç itibariyle, OSB müteşebbis heyet üyeleri açısından üyeliğin düşmesi ya da üyelikten çekilmiş sayılma halleri gerçekleştiği halde üyelik görevlerine devam etmeleri mevzuata aykırılık teşkil etmektedir. Oysa, bu türden mevzuata aykırılıklar OSB denetimlerinde eleştiri konusu yapılabildiği gibi, kişinin üyeliğinin sonlandırılmaması nedeniyle katılmaması gereken toplantılara katılıp karar alma sürecine dahil olması, huzur hakkı alması gibi sonradan ortaya çıkabilecek birtakım olumsuzluklara da sebebiyet vermektedir.

Bu nedenle, OSB müteşebbis heyet üyelerinin üyeliğini sona erdiren hallerinin takip edilmesi ve gerçekleştiği andan itibaren  de gerekli işlemlerin tesis edilmesi gerekir. Ayrıca, OSB müteşebbis heyetinde yaşanan bu değişimler, OSBUY’un 7/8 maddesi uyarınca, 15 gün içinde Sanayi ve Teknoloji Bakanlığına (Sanayi Bölgeleri Genel Müdürlüğüne) bildirilmelidir. 

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.