“Bir vergi mükellefi olarak sanayicilerin mükellef hakları” serisi yazılarının sonuncusunda, bu hafta, vergi incelemesinde (denetiminde) sanayiciler için mükellef haklarının öneminden ve vergi inceleme sürecinde mükelleflerin (sanayicilerin) haklarının neler olduğundan bahsedeceğiz.

Devletlerin, vergi toplama sürecinde ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunu araştırmak, tespit etmek ve sağlamak bakımından en etkili mekanizması vergi denetimleri olup, mükellef haklarının gözetilmesi açısından da sanayiciler için en kritik süreçlerden biri vergi denetimi sürecidir. Bu doğrultuda vergilendirme aşamasında aktif tarafta bulunan devletin, vergi denetimleri sırasında kanundan aldığı gücü kullanması, pasif tarafta bulunan mükelleflere yasal olarak bir takım hakların verilmesini ortaya çıkarmaktadır. Devletlerin mükellefler üzerindeki denetim gücünü kullanırken vergi ödemek zorunda olan mükelleflerin haklarını korumaları, mükelleflerin vergiye gönüllü uyumu açısından da önem arz etmektedir.

Vergi inceleme sürecinde mükelleflerin nasıl bir takım yükümlülükleri (sorumlulukları) varsa bazı hakları da bulunmaktadır. Bu noktada mükellefler nezdinde vergi incelemesi gerçekleştirilirken mükellef haklarının korunması gerekmektedir. Diğer yandan, mükellerin de denetimlerin sağlıklı bir şekilde yapılması için kanunlardan doğan ödevlerini tam olarak yerine getirmeleri gerekmektedir.

Ülkemizde vergi inceleme sürecinde mükelleflerin temel hakları; Vergi Usul Kanunu, Vergi İncelemelerinde Uyulacak Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmelik, Vergi Denetim Kurulu Yönetmeliği, Rapor Değerlendirme Komisyonlarının Oluşturulması İle Çalışma Usul Ve Esasları Hakkında Yönetmelik ve Vergi İncelemesinde Mükellef Hakları Genelgesinde yer almaktadır. Bu düzenlemeler dışında mükelleflerin haklarını açıklayan ve idarenin yayınladığı broşürler ve iç yazılar da bulunmaktadır.

Yukarıda belirtilen yasal ve idari düzenlemeler ışığında ülkemizde vergi inceleme sürecinde mükelleflerin sahip oldukları haklar başlıklar halinde aşağıdaki gibi belirtilebilir.

  • Denetim Elemanının Kimliğini Görme Hakkı
  • İncelemenin Konusunu Öğrenme Hakkı
  • İncelemenin İş Yerinde Yapılmasını İsteme Hakkı
  • Zorunlu Nedenlerle İncelemenin Dairede Yapılmasını İsteme Hakkı
  • Defter ve Belgelerin İbraz Edilebilmesi İçin Ek Süre İsteme Hakkı
  • Vergi İnceleme Raporlarının Mevzuata Uygunluğunu İsteme Hakkı
  • İncelemenin İş Yerindeki Faaliyeti Engellememesini İsteme Hakkı
  • İnceleme Sürecinde Bilgi Alabilme Hakkı
  • Envanter Yapılmasının Gerektirdiği Giderlerin Ödenmesini İsteme Hakkı
  • El Konulmuş Defter ve Vesikalardan Faydalanma Hakkı
  • Aramaya İlişkin Kararın Gösterilmesini İsteme Hakkı
  • İnceleme Sırasında Müşavir/Avukat Bulundurma Hakkı
  • İncelemenin Kanundaki Sürelerde Bitirilmesini İsteme Hakkı
  • Denetim Tutanaklarına İtiraz ve Görüşlerin Yazılmasını İsteme Hakkı
  • İncelemenin Bittirildiğine Dair Yazı İsteme Hakkı
  • Vergi Mahremiyetinin Korunmasını İsteme Hakkı
  • Tutanaklardan Bir Nüsha Alma Hakkı
  • Uzlaşma Hakkı
  • İnceleme İle İlgili Hak ve Yükümlülükleri Öğrenme Hakkı
  • Tutanağın İçeriğindeki Hususlardan Haberdar Olma Hakkı
  • Rapor Değerlendirme Komisyonunda Dinlenme Talep Hakkı
  • İncelemenin Konusu İle İlgili Olmayan Hususlara İlişkin Bilgi ve Belge Talebinde Bulunulmamasını İsteme Hakkı
  • Defter ve Belgelerin İstenmesine İlişkin Yazıda İbraz Süresinin Bildirilmesini İsteme Hakkı
  • İncelemeye İlişkin Tutanakların Taslağını İsteme Hakkı
  • Vergi İnceleme Raporlarının Özetini İsteme Hakkı
  • İncelemede Eleştirilecek Bir Hususun Tespit Edilemediği Durumda, Bu Durumun Yazı İle Bildirilmesini İsteme Hakkı

Öte taraftan, mükellef bilincinin ve mükellef haklarına yönelik duyarlılığın artırılması ve mükelleflerin inceleme süreçlerini anlık olarak takip etmelerinin sağlanması amacıyla 2016 yılında Vergi Denetim Kurulu (VDK) tarafından “Mükellef Portalı” uygulaması hayata geçirilmiştir. VDK Mükellef Portalı, hakkında vergi incelemesi yapılmakta olan mükelleflerin, internet üzerinden sisteme giriş yaparak incelemelerinin ne aşamada olduğunu öğrendikleri, görüşlerini bildirdikleri ve taleplerini sundukları bir sistem olup mükelleflerin vergi denetimi ile ilgili ihtiyaçlarını hızlı ve kolay bir şekilde sağlayan uygulamadır. Diğer yandan VDK, sosyal medya hesaplarından hem İngilizce hem de Türkçe olarak, hatta işitme ve görme engelli mükellefleri de düşünerek sesli betimleme ve işaret dili kullanarak, mükellef haklarını yayımlamış ve bu doğrultuda mükellef haklarına yönelik farkındalığı artırmaya çalışmıştır.

VDK’nın, kuşkusuz mükellef haklarında önemli bir rolü vardır. 2011 yılında VDK’nın kurulmasıyla, vergi denetiminde mükellef haklarının korunması ve gözetilmesi noktasında mükelleflere yeni haklar tanınmış ve mükellef hakları geliştirilmiştir.

Bu haftaki yazıda, sanayicilerin mükellef olarak vergi incelemesine girmesi durumunda yararlanacağı haklardan ve vergi inceleme sürecinde mükellef haklarının ehemmiyetinden bahsettik.

Mustafa Kemal ATATÜRK’ün “Vatandaşa, Hazineye karşı mükellefiyetinin en mühim vazifesi olduğunu anlatmak için yorulmamak lazımdır.” sözüyle vergi mükellefinin ve mükellef haklarının önemini bir kez daha vurgulayalım ve sanayiciler için mükellef hakları yazılarımızı burada bitirelim.

Sanayiciler için başka vergisel yazılarda (notlarda) görüşmek dileğiyle...

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.