Son yıllarda tüm dünyada hükümetlerin, iş dünyasının, üniversitelerin, girişimcilerin ve çalışanların en çok odaklandığı konu inovasyon ve teknoloji konularında mesafe almak, nasıl yapıldığını öğrenmek ve bunun için uygun altyapı oluşturmaktır. Sanayi toplumundan bilgi toplumuna ve şimdi de bilim çağına geçişte bilime, Ar-Ge ve teknolojiye dayalı ürün geliştirme süreçlerinde eski paradigmadan yeni paradigmaya bir geçişin olduğu gözlemlenmektedir. Ancak, inovasyon, üniversite, bilim, teknoloji ve transferi konularında maalesef Türkiye’de kafaların çok karışık olduğunu gözlemledim. Bu itibarla, çok fazla tarzım olmasa da bu sefer tanıtıcı (describtive) bir yazıyı kaleme almaya karar verdim.  

Eski bilim paradigması: Sanayi çağı ve sonrası (Newton’cu bilim yaklaşımı)
o Atomlar gibi parçalanmaya, bölünmeye ve uzmanlaşmaya önem veren anlayış
Yeni bilim paradigması: 
o Bilim çağında bilinenin, var olanın, belirgin olanın, doğrusallığın ve geçmiş alışkanlıkların terk edilerek bütüne vurgu yapan çok merkezli, çok kaotik ve belirsizlik üzerinden daha fazla risk alabilen daha katılımcı, özgür, çok disiplinli, ortak üreten, ortak araştıran, çok kültürlülüğe, milli ve manevi değerlere saygı duyan holistik bilim anlayışına geçiş.

Uygarlığın Yeni Dinamikleri
Yeni üniversite kodu: Yüksek öğretimin küreselleşmesi ve akademik kapitalizme geçiş.
Bilimin teknolojiye, teknolojinin ürüne dönüştüğü üniversiteler.
Klasik diploma üretimi ve klasik insan gücü yetiştirme perspektifinden girişimci ve yeni milyonerler (!) yaratma anlayışına geçiş.
Ulusal işgücü piyasalarının ötesinde uluslar arası iş gücü piyasalarında istihdam edilebilir çok fonksiyonel öğrenci yetiştirme vizyonunu oluşturma (dünya vatandaşı yetiştirme).
Üniversite-sanayi iş birliğinin, üretim ilişkilerinin ve yeni gelişen sektörler ile “creative” ekonominin desteklendiği proje bazlı üniversite modelinin hayata geçirilmesi (labor market: ABD yüzde 30, AB yüzde 35, İskandinavya yüzde 40, Asya yüzde 20-25 based on creative economy)

Kapitalizmin yeni üretim ve gelişim modeli: İnovasyon tabanlı kalkınmadır. Bu bağlamda odaklanmamız gereken inovasyonun kavramını ve çeşitleri nelerdir?
İnovasyon
Geliştirilmiş ve/veya iyileştirilmiş yöntemlerin uygulanması ya da portföyündeki yeni ürün/hizmet sayısındaki artışlarla satışlarının ve pazar payının artırılması,
Yeni ürünlerin/hizmetlerin pazara sürümünün sağlanması,
Kaynakların (işgücü,  zaman, finans)  yerinde ve etkin kullanımı yoluyla maliyetlerin düşürülmesi,
Yeni bir pazarlama veya organizasyonel yöntemin uygulamaya geçirilmesidir.

Ar-Ge
Bilim ve teknolojinin gelişmesini sağlayacak yeni bilgiler kullanılarak mevcut ürün, hizmet, yöntem ve süreçleri geliştirmek,
Yeni ürün, hizmet, yöntem ve süreçleri oluşturmak amacı ile yapılan düzenli ve sistematik çalışmalardır.

İnovasyon nasıl yapılır?
Ar-Ge: Bilginin dikeylemesine geliştirilmesi. Burada dar bir alanda o güne kadar hiç üretilmemiş yeni bilgilerin üretilmesi hedeflenir.
o Örneğin bugün otomotiv, teknoloji, ilaç, bilişim firmaları yılda 7-8 milyar doları Ar-Ge’ye yatırıyor.
Yatay bilgi şeklinde yapılan inovasyon: Bir sektörün başka bir sektörden esinlenip yeni model yaratması.
o Buna bilgi kaldıraçlama veya eşleştirme denir.

Teknoloji Transferi nedir?
Yaşadığımız çevreyi denetlemeye ve değiştirmeye yarayan “bilgi”
Üretim ilişkileri açısından ve daha dar anlamda teknoloji “üretim için gerekli” bilgi veya “üretken bilgi”.
İnsanlığın ilerlemesinin anahtarı teknoloji transferidir.
Teknoloji, bilgi, birikim, know-how, tasarım, üretim yöntemleri ve sistemlerinin; faydaya ve ekonomik değere dönüşümünü temin etmek için veya daha da gelişmesini ve yeni ürünler, uygulamalar, malzemeler ve prosesler yaratılmasını sağlamak amacıyla bilimsel ve araştırma kurumları, endüstri, kamu vb. ilgili taraflar arasında paylaşılması.
Her üretilen veya geliştirilen “yeni” teknolojinin elbette bir maliyeti vardır. Uçak, bilişim, iletişim, metalürji, biyo-kimya gibi dinamik sektörlerde yeni teknolojik buluşlar yapmak, geliştirmek ve kitlelerin tüketimine sunmak için çok büyük yatırımlar gerekir.
UNCTAD bilgi (teknoloji) transferi maliyetlerini iki kategoriye ayırır:
o Doğrudan maliyetler;
o Dolaylı maliyetler.

Doğrudan maliyetler
Patent, lisans, uzmanlık ve ticari-marka kullanımı ile ilgili ödemeler;
Yatırım öncesi, yatırım aşaması ve sonrası için gerekli teknik bilgi ve uzmanlık için yapılan ödemeler.

Dolaylı maliyetler
Ara-malların ve araç-gerecin ithalatında “overpricing” olarak bilinen aşırı-fiyatlandırma; ("örtülü" maliyetler veya "fiyat yükseltme"); çünkü bazı ürünlerin piyasa fiyatı yoktur;
Uzmanlık bedeli olan ödemeler (teknoloji transferi ödemeleri dışındakiler) hisse senedi karşılığı ödemeler teknoloji transferi ödemelerinin bir parçası olarak kabul edilir;
Tamamı yabancı mülkiyetinde olan şubeler veya ortaklıklarda teknoloji transferi ödemesi olarak somut anlaşma maddelerinin olmadığı durumlarda yurt-dışına giden kâr ödemeleri;
Sermaye-mallarının ve diğer teknik donanımın ithalinden kaynaklanan ve teknoloji fiyatı ihraç eden taraf tarafından belirlenen ödemeler.

Teknoloji transferi paydaşları ve Teknoloji Transfer Yolları
Ürün geliştiriciler:
o İnovatif teknoloji, ürün, proses, deneyim, bilgi birikimi (know-how) sahipleri
Alıcılar:
o İnovatif teknoloji, ürün, proses, deneyim, bilgi birikimini satın alan organizasyon veya şirketler

Ar-Ge merkezleri, araştırma organizasyonları
Üniversite
Endüstri
KOBİ
Bireysel
Üniversitelerden sanayiye doğru teknoloji transferine aracılık eden yapılanmaların temel aşamaları:
Buluşun/yenilikçi ürünün tespiti ve değerlendirmesi (Diagnostics & Evaluation)
Buluşun/ürünün koruma altına alınması (Protection)
Buluş sahibi ile ticarileşme planı yapılması (Commercialization Strategy)
Ticarileşme: Spin off firma, lisanslama, tümüyle devir (Commercialization)
Gelir Paylaşımı: Üniversite, buluş sahibi, aracı kurumlar (Revenue Sharing)

Teknoparklar
Üniversite-sanayi iş birliğinin yeni merkezleri
Bilimin teknolojiye, teknolojinin ürüne dönüştüğü yerler
Girişimcilerin teşvik merkezleri
Yeni istihdam alanları
Ekonominin teknoloji tabanlı büyümesine katkı sağlayan ortamlar. Uluslararası teknoloji iş birlikleri-ortaklıkları
Teknoloji iş birliği anlaşmaları
Joint venture
Lisans anlaşmaları
Üretim anlaşmaları

SONUÇ:
İnovasyon kapitalizmine geçiş ve yeni sermaye birikim modelinin parametreleri
Bireyselizm (personalisation/indivualism)
İnovasyon (innovation)
İş birlikleri (collaboration)
Hız (speed)
Son söz, iki ayrı hızla büyüyen dünya ekonomisinde inovasyon eksenli gelişme ve kalkınma modeli üzerine yoğunlaşan ülkeler gelecek 50 yıl içinde dünyanın lider ülkeleri arasında yer alacaklardır.

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.