Vergi ve ceza ihbarnamelerine karşı idare vergi mahkemelerinde, ihbarnamenin tebliğinden itibaren otuz gün içinde iptal davası açılması gerekir. Anayasa’ya göre idarenin her türlü eylem ve işlemi yargı denetimine tabidir. İdarenin eylem ve işlemlerine karşı işlemin iptali için dava açılması, hukuk devleti ilkesi gereğidir. (Anayasa Md.2)

İdari yargıda açılan iptal davalarında yürütmenin durdurulması talep edildiği halde vergi idare mahkemesinde açılan vergi ve ceza ihbarnamelerine karşı yürütmenin durdurulması talep edilemez.  Nedeni de vergi ve ceza ihbarnamesinin tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde dava açılması üzerine kendiliğinde ihbarnamenin tahakkukunun durmuş olmasıdır.   

Kamu idaresi karşısında daha zayıf durumda olan kişi veya kişilerin korunması Anayasa ile güvence altına alınmıştır.

1-Vergi mahkemesinde açılan davanın konusu:

Vergi idare mahkemesinde açılan davanın konusu vergi uyuşmazlığı ile ilgilidir. Vergi idare mahkemesinde açılan dava iptal davası şeklinde veya tam yargı davası şeklinde açılabilir. İdari işlemler yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönünden hukuka aykırılık iddiası ile ve işlemden zarar gören tarafından açılır.

Vergi idare mahkemesinde dava konusu yapılan işlem bireysel olabileceği gibi genel düzenleyici bir işlem de olabilir. Sadece bir kişiyi ilgilendiren işleme bireysel işlem, tüm vergi mükelleflerini ilgilendiren işlemlere ise genel düzenleyici işlem denilir. Bakanlar Kurulu kararı, tüzük ve yönetmelik değişiklikleri genel düzenleyici işlemlerdendir.

Vergi mükellefinin beyanı ile tarh ve tahakkuk ettirilen vergilerle ilgili olarak vergi mükellefi vergi idare mahkemesinde dava açamaz. Ancak vergilendirme işleminde bir hata varsa veya vergi mükellefi ihtirazi kayıtla beyanda bulunmuşsa bu durumda dava açabilir.

2-Vergi mahkemesinde kimler dava açabilir:

Mükellefler ve kendilerine vergi cezası kesilenler, tarh edilen vergilere ve kesilen cezalara karşı vergi mahkemesinde dava açabilirler.

Vergi dairesi tadilat ve takdir komisyonlarınca tahmin ve takdir olunan matrahlara karşı vergi mahkemesinde dava açabilir.

Belediyelerde dava açma yetkisini belediye adına varidat müdürü, olmayan yerlerde hesap işleri müdürü veya o görevi yapan kullanır.

Vergi dairesi başkanlıkları ile vergi daireleri, Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığınca belirlenen tutarları aşan davalarda Gelir İdaresi Başkanlığının -İl özel idareleri ile belediyeler, valilerin- muvafakatini almadan vergi mahkemesi kararları aleyhine temyiz yoluna gidemezler.

Gelir İdaresi Başkanlığı, tespit edeceği hadlerle sınırlı olmak şartıyla, muvafakat verme yetkisini vergi dairesi müdürlüklerinin taraf bulunduğu davalar için vergi dairesi başkanlıklarına veya defterdarlıklara devredebilir

3-Davanın konusu:

Vergi mükellefinin, vergi idare mahkemesinde dava açabilmesi için verginin tarh edilmesi, cezanın kesilmesi, tadilat ve takdir komisyonları kararlarının tebliğ edilmiş olması; tevkif yoluyla alınan vergilerde istihkak sahiplerine ödemenin yapılmış ve ödemeyi yapan tarafından verginin kesilmiş olması lazımdır.

Mükellefler beyan ettikleri matrahlara ve bu matrahlar üzerinden tarh edilen vergilere karşı dava açamazlar.  Vergi hatalarına karşı ise dava açabilirler.

Vergi idare mahkemesinde davanın duruşmalı olarak görülmesi talep edilmişse mahkeme davacı tarafa duruşma günü tebliğ eder.

Danıştay ve vergi idare mahkemelerinde yapılacak duruşmalarda, iddia ve savunmanın gerekli kıldığı hallerde, mahkeme vergi davasına konu olan tarhiyatın dayanağı incelemeyi yapan inceleme elemanları ile mükellefin duruşmada hazır bulundurduğu mali müşaviri veya muhasebecisini de dinler.

4-Ödeme emri tebliğ edilmişse:

Kendisine ödeme emri tebliğ edilen kamu borçlusu bu ödeme emrine karşı, yetkili vergi idare mahkemesinde yedi gün içinde dava açması gerekir. Vergi idare mahkemesinde ödeme emri ile ilgili olarak açılan davada yürütmenin durdurulması talep edilemez.

Ancak İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun Md. 27 göre:

Vergi mahkemelerinde, vergi uyuşmazlıklarından doğan davaların açılması, tarh edilen vergi, resim ve harçlar ile benzeri malî yükümlerin ve bunların zam ve cezalarının dava konusu edilen bölümünün tahsil işlemlerini durdurur. İşlemden kaldırılan vergi davası dosyalarında tahsil işlemi devam eder. Bu şekilde işlemden kaldırılan dosyanın yeniden işleme konulması ile ihtirazı kayıtla verilen beyannameler üzerine yapılan işlemlerle tahsilât işlemlerinden dolayı açılan davalar, tahsil işlemini durdurmaz. Bunlar hakkında yürütmenin durdurulması istenebilir.

Yürütmenin durdurulması kararı verilen dosyalar öncelikle incelenir ve karara bağlanır. Yürütmenin durdurulması kararı on beş gün içinde yazılır ve ilgililere tebliğ edilir. Aynı konuda ikinci kez yürütmenin durdurulması talep edilemez.

Mahkeme tarafından yürütmenin durdurulmasına karar verilmesi halinde, esas dava karara bağlanıncaya kadar, eski durumun devamı sağlanır. Böylece davacıların, dava konusu yaptıkları idari işlemin uygulaması, dava sonuna kadar ertelenir. Dolayısıyla, yürütmenin durdurulması kararı, bu ertelemeyi sağlayan geçici bir önlemdir.

5-Yürütmenin durdurulması kararı hangi hallerde verilir?

Yürütmenin durdurulması kararı verilmesi için:

  1. Ödeme emri aşamasında teminat gösterilmiş olması şartıyla uyuşmazlığa bakan vergi mahkemesi yürütmenin durdurulması kararı verilebilir (Anayasa Md. 125, İYUK Md. 27). Vergi ve ceza ihbarnamelerine karşı açılan davalarda yürütmenin durdurulması talebinde bulunmaya gerek yoktur. Çünkü (1) No’lu vergi ve ceza ihbarnamelerine karşı açılan davalarda tahsilât kendiliğinden durmaktadır. Bu nedenle yürütmenin durdurulması talebine gerek yoktur. Vergi mahkemesinde açılan davanın mükellef aleyhine neticelenmesi halinde vergi dairesi tarafından mükellefe uygulanan (2) No’lu ihbarnameye karşı mal beyanında bulunularak kararın temyizi için istinaf mahkemesine başvurulur.
  2. .İdari işlemlerin uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması gerekir. Ayrıca, idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması zorunludur. Bu gibi durumlarda yürütmenin durdurulması talep edilmelidir.
  3. Yürütmenin durdurulması talebi dava açılırken istenmelidir.
  4. Dava açıldıktan sonra da ayrı bir dilekçeyle yürütmenin durdurulması istenebilir.
  5. Mahkeme şartları uygun görürse yürütmenin durdurulmasına kara verir.
  6. Vergi idare mahkemesi yürütmeyi durdurma kararını akçeli teminat karşılığında verir.
  7. Yürütmenin durdurulması talepli davalar öncelikle görüşülür ve karara bağlanır.

Yürütmenin durdurulması kararlarında idari işlemin hangi gerekçelerle hukuka açıkça aykırı olduğu ve işlemin uygulanması halinde doğacak telafisi güç veya imkânsız zararların neler olduğunun dava dilekçesinde açıklanması gerekir.

Vergi mükellefinin, ihtirazı kayıtla verdiği beyannameye dayanılarak yapılan tarhiyat işlemlerine karşı dava açılması durumunda, yürütme kendiliğinden durmaz. Bu tür davalarda yürütmenin durması aranan koşulların varlığı halinde ve davacının talebi üzerine, vergi idare mahkemesinin kararıyla olabilir. Vergi idare mahkemeleri, davalı idarenin savunmasını almadan yürütmenin durdurulması hakkında karar vermemektedir.

Tahsilât işlemlerine ilişkin uyuşmazlıklardan doğan davalarda da yürütme kendiliğinden durmaz. Bu gibi durumlarda, yürütmenin durdurulması talep edilmeli ve teminat gösterilmelidir.

6-Sonuç:

Vergi daireleri ile vergi mükellefleri arasında çıkan uyuşmazlıklarda zarara uğradığını düşünen vergi mükellefleri, yetkili vergi idare mahkemelerinde yürütmenin durdurulması talebiyle birlikte dava açmalıdırlar.

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.