EPDK tarafından görüşe açıldığı günden beri elektrik sektöründe derin tartışmalara sebep olan ve 1 Ocak 2018 tarihinde yürürlülüğe girmesi planlanan Son Kaynak Tedarik Tarifesi, 20 günlük gecikme ile Resmi Gazete’de yayınlandı. Aylık limiti, bazı sektör uzmanları tarafından 100 bin kilovat saat/ay olacağı söylenirken, bunun aksine limit 50 milyon kilovat saat/yıl olarak yayınlandı ki bunu aylığa vurduğunuzda, 4 milyon166 bin 666 kilovat saat/ay yapar.

Son Kaynak Tedariki Nedir? 

Basit anlatımla yıllık tüketiminiz 50 milyon kilovat saat üstünde ise tarifeniz ne olursa olsun faturanız 1 Nisan 2018 tarihinden sonra bambaşka bir yöntem ile size ulaşacak. Eskiye göre daha fazla elektrik faturası ödeyeceksiniz. Bir de özel bir şirket ile çalışırken dağıtıma düşmeniz durumunda bu şekilde faturalandırılacaksınız. Buna son kaynak tedariki denilmektedir.

İlgili tebliğde bunun tanımı, “Serbest tüketici niteliğini haiz olduğu hâlde elektrik enerjisini ikili anlaşmalarla temin etmeyen tüketicilere, elektrik enerjisi tedariki” olarak yer almaktadır. Gelin şimdi bu ifadeyi anlamaya çalışalım. Cümlenin başında yazılana dikkat edelim. “Serbest tüketici niteliğini haiz olduğu hâlde” bu EPDK tarafından her yıl belirlenen serbest tüketici limitini geçen bir elektrik abonesini kast eder. Sanayici olabileceği gibi ticarethane veya mesken tarifesinden de elektrik kullanıyor olabilir.

Şimdi birinci koşulu tamamlayıp serbest tüketici limitini geçtik. Şimdi gelelim ikinci koşula; “Elektrik enerjisini ikili anlaşmalarla temin etmeyen” yani özel bir elektrik şirketi ile anlaşma imzalamayan kişilerin kullandığı elektrik enerjisi kastedilmektedir. Yani siz serbest tüketici limitini geçiyorsanız ve özel bir şirket ile anlaşma imzalamazsanız buna son kaynak tedariki denilmektedir. Bu durum iki türlü olabilir. Özel bir şirket ile çalışırken sizin iradeniz ile veya sizin iradeniz dışında özel şirketin sizi portföyünden çıkarması durumu ile oluşabilir. Bir diğer son kaynak tedariki ise yeni tebliğden sonra ortaya çıktı. Eskiden serbest tüketici limitini geçseniz bile avantajlı fiyat bulamadığınızda K1 Portföyü dediğimiz veya sizlerin bildiği isimle TEDAŞ tarifesine geçiyordunuz. Artık yıllık 50 milyon kilovat saat tüketimi geçiyorsanız artık bir daha K1 Portföyüne (Eski ismi ile TEDAŞ’a) geçemeyeceksiniz.

Burada ikili anlaşmanın mevzuatsal açıklamasını da belirtmekte fayda var.

*İkili anlaşma: Gerçek ve tüzel kişiler arasında özel hukuk hükümlerine tabi olarak, elektrik enerjisi ve/veya kapasitenin alınıp satılmasına dair yapılan ve kurul onayına tabi olmayan ticari anlaşmaları ifade eder.

Peki, bir de son kaynak tüketici grubu diye bir ifade var. Bunu da siz elektrik kullanıcılarının anlayacağı şekilde basitleştirerek anlatalım. Resmi ifade aşağıdaki gibi olmakla beraber mevcut durum için bunun en basit tanımı 50 milyon kilovat saat yıllık tüketiminiz varsa siz son kaynak tüketici grubuna girdiğinizden emin olabilirsiniz. Bu tüketimin altında olanlar ise düşük tüketimli tüketicilerdir. Düşük tüketim grubu tanımı tedarikçisi ile bir anlaşması varken isteyerek ya da istemeyerek bir anlaşma yapmadan elektrik kullandığında yani ikili anlaşma ile elektrik tüketmediğinde anlam kazanacaktır. Bundan biraz önce bahsetmiştim. Dolayısı ile 50 milyonun altında kalıyorsanız bile bildirimsiz portföy dışına bırakıldığınızda sorun yaşayacağınızı bilmelisiniz.

Son kaynak tüketici grubu: Son kaynak tedariki kapsamında enerji tüketen tüketicilerin kurul tarafından belirlenecek kriterlere göre iki ayrı gruba ayrılması sonucu ortaya çıkan yüksek tüketimli tüketiciler ile düşük tüketimli tüketicilerden oluşan tüketici gruplarını ifade eder.

Şimdi Son Kaynak Tedarikini anladınız diye düşünüyorum. Gelelim (SKTT) Son Kaynak Tedarik Tarifesine kapsamı ve unsurlarına!

(SKTT) Son Kaynak Tedarik Tarifesi kapsamı ve unsurları

Burada önemli olan iki unsur var. Birisi (Yüksek tüketimli tüketiciler) 50 milyon kilovat saati geçtiği için bu maliyete katlananlar ve diğeri özel bir şirketten elektrik alırken portföy dışında kalıp bu maliyete katlananlar (düşük tüketimli tüketiciler) olarak düşünebilirsiniz. Bu sene EPDK Kurul kararı ile Son Kaynak Tedarik Tarifesi limitini (SKTT) yıllık 50 milyon kilovat saat olarak belirledi. Bu limit her sene EPDK Kurulu tarafından belirlenecektir. Yani bu sene 50 milyon iken seneye 12 milyon olma ihtimali bulunmaktadır. Aslında bundan kaçış yok. Serbestleşen elektrik piyasalarında Son Kaynak Tarifesi bulunmaktadır ve EPDK bu kararı sağlıklı bir elektrik piyasası olması adına almakta geç bile kalmıştır. Siz tüketiciler enerji maliyetleriniz yükseldiği için durumu kızgınlıkla karşılarken bir de ülkenin gerçekleri var. Bazı sanayiciler için elektrik fiyatlarının ucuz olduğu aylarda özel elektrik şirketi ile çalışırken, maliyetlerin yükseldiği aylarda K1 Portföyüne ( Eski adı ile TEDAŞ) dönmelerinin bir maliyeti vardı. Özel elektrik şirketlerinin aboneleri buna teşvik etmesi ve giderek yaygınlaşan bir durum haline gelmesi tüketim talebinin planlamasında sıkıntılar oluşturduğu gibi görevli tedarik şirketlerinin faaliyetlerinde de aksaklıklara yol açıyordu. Bu iş iyice abartılınca yıllardır çıkartılması ertelenen Son Kaynak Tedarik Tarifesi (SKTT) çıkartıldı.

EPDK’nın oldukça makul gerekçeleri olduğu gibi dünya örneklerinin de olması, bu konuda büyük sanayicilerin ciddi defansına rağmen çıkartılmasına engel olmadı. Açık konuşmak gerekirse ben EPDK’nın bunu çıkartamayacağını düşündüm ve son ana kadar da bu iddiada oldum. Bunun sebebi ülkenin bulunduğu ekonomik ve siyasi koşullardı. Ayrıca Ocak 2018 ilk çeyrekte gelen zammın üzerine son kaynak, yemek üzerine tatlı kıvamında oldu. Ancak bunlara rağmen EPDK kurulunun tebliği onaylaması elektrik piyasasındaki sıkıntının ne kadar ciddi boyutta olduğunun güzel bir ispatı olmuş.

Burada bizlerin bilmesi gereken en önemli unsur, eninde sonunda bir gün belirlenen limitin 50 milyonun altına inecek olmasıdır. Gazetelerde SKTT’nin sanayicilere ucuz elektrik sağlayacağı, bunun rekabeti arttıracağı yönünde çıkan haberleri gülümseyerek okuduk. Son Kaynak Tarifesi’nin alışık olduğunuz fiyatlardan yaklaşık yüzde 15 zamlı olacağı düşünülmektedir. Zaten yönetmelikte de fiyatın 2018 yılı için (PTF (Piyasa Takas Fiyatı) + YEKDEM ( Yenilenebilir Enerji Kaynaklarını Destekleme Mekanizması) ) * 1,128 şeklinde gerçekleşeceği belirtilmiştir.

Burada en ilginç olan şey ise işletmenize gelecek faturalardaki birim fiyatların her ay değişecek olmasıdır. Çünkü PTF denilen Piyasa Takas Fiyatı henüz gerçekleşmemiş fiyatlardır. Ayrıca YEKDEM bedelleri de gerçekleşmemiş bedeller üzerinden tahmini olarak fatura edilecektir. Yani iki faturanız olacak. İlk faturanız tahmini olacak sonraki faturanız uzlaştırma yapılıp fiyatlar netleştirdikten sonra belirlenecektir. Bir diğer yöntem yine eskisi gibi tek fatura düzenlenir ve bir ay sonraki faturada eksik ya da fazla tutar faturalardan mahsup edilir. Bu şu demek ki artık Son Kaynak Tedarik Tarifesi’ne giren her şirketin artık bu konuda uzmanlaşması ya da uzman desteği alması gerekecek. Gerçi 50 milyon kilovat saat limiti üstünde olan birçok şirketin enerji konusunda oldukça uzmanlar. Ülkemizdeki uzman ve akıllı kişi olduğunu iddia eden (ben dahil) insan sayısına rağmen, dünyaya yön veren icat sayımızın olmaması veya uzaya giden bir Neil Armstrong’u TV’den izlemeyi talihsizlik buluyorum. Sanırım beyan ile uzmanlık olunmuyor ancak elektrik işinden anlamıyoruz diyen bir firma ile henüz tanışmadım. Bu mantıkla Nikola Tesla nasıl Türk değil bir türlü anlayamıyorum.

Aylık PTF ve YEKDEM bedellerinin üzerine bir de makul kâr geliyor. Makul kâr ise yüzde 12,8 olarak belirlenmiş. Bu bedel de EPDK kurul üyeleri tarafından yıllık olarak belirlenmiştir. Yani gelecek sene bu oran da değişebilir. Bu durum şirketlerin maliyetlerini belirlemede, bütçe planlamalarında sorun çıkarabilecek gibi görünüyor. Üretim maliyetlerini belirlemeden satış fiyatını tespit etmek sıkıntılı olabilir kanaatindeyim.

Son Kaynak Tedarik Tarifesi limiti nasıl hesaplanır?

İlk kez yüksek tüketimli tüketici grubuna dahil olan tüketiciler için bir önceki (2017 yılı içinde bu limiti geçtiyseniz) takvim yılında veya içinde bulunan yılda (örneğin 2018 yılında) 50 milyon kilovat saat tüketimi geçerseniz SKTT ( Son Kaynak Tedarik Tarifesi) kapsamına girersiniz. Bu durumda 1 Nisan 2018 tarihi itibari ile bu faturalarınız SKTT kapsamında gelecektir.

Neden Son Kaynak tarifesi getirildi?

Bu soruyu EPDK Tarifeler Dairesine sormak kısmet olmadı. Dolayısı ile kendi şahsi düşüncelerimi paylaşacağım. Çimento, demir-çelik ya da OSB gibi büyük elektrik kullanıcılarının özel tedarikçiler ile görevli tedarik şirketleri arasında gidip gelmelerinin getirdiği planlama sıkıntıları kadar, son dönemde elektrik piyasasında yaşanan sıkıntılardan dolayı büyük sanayicilerin birçoğunun indirimsiz tarifeye geçmesinin sisteme getirdiği yük sebebi ile bu uygulamaya geçilmiştir. Büyük tüketimi olan abonelerin artık bir enerji şirketi gibi elektriği profesyonelce piyasadan alması gerekmektedir. Bu değişiklik piyasanın serbestleşmesi adına yapılmış büyük bir adımdır.

İşin en çarpıcı yanı nedir?

İlgili tebliğin aşağıdaki bölümü okununca PTF’nin (Piyasa Takas Fiyatı) ağırlıklı ortalaması alınacak gibi görünüyor. Bu şu demek; bugün olmasa bile ilerde SKTT limiti düştüğünde bu kapsama girerseniz artık siz de elektriği profesyonelce kullanmalı ya da bu konuda bir destek almanız gerekecektir. Son Kaynak Tarifesi’ne girdiğinizde alışık olduğunuz düzen komple değişecektir.

Aşağıdaki bölüm Son Kaynak Tedarik Tebliği’nden alıntıdır.

(5) Yüksek tüketimli tüketiciler için Son Kaynak Tedarik Tarifesi her tüketici için fatura dönemi bazında farklı olmak üzere aşağıdaki eşitlik (1)’e göre hesaplanır:

SKTTd = (PTFd + YEKDEMd) x KBK (1)

SKTTd : d fatura döneminde ilgili yüksek tüketimli tüketici için belirlenen son kaynak tedarik tarifesini,

PTFd : d fatura dönemi için organize toptan satış piyasasında gerçekleşen ağırlıklı ortalama günlük piyasa takas fiyatlarının ortalamasını,

YEKDEMd : d fatura dönemi için eşitlik (2)’ye göre belirlenen YEKDEM birim bedelini,

Son Kaynak Tarifesi kapsamında olan aboneler ne yapmalı?

Bu aşamadan sonra SKTT kapsamında olan şirketlerin, bir piyasa uzmanı istihdam etmesi ya da bu konuda dışarıdan bir danışmanlık desteği alması şart gibi görünüyor. Zira gerçekleşen fiyatları takip etmeyip size gönderilen faturaları kontrol etmezseniz, maliyetleriniz olası hatalar sebebi ile daha da artabilir. Üç beş bin TL parayı bile birisine verirken, hem veren hem alan parayı sayar ve bu gayet normal karşılanır. İşletmenize ait elektrik aboneliğinizde bir milyon TL üzeri elektrik faturasını öderken düzenlenen faturanın doğruluğundan emin olmak istersiniz. Bunu para saymak olarak gibi düşünebilirsiniz. Uzman olmayan kişilerin bunu yapması oldukça zor olacaktır. Artık PTF’yi ve YEKDEM’i takip etmeli; bunları yorumlamalısınız. Enerji tüketimi yüksek olan yerlerin birçoğunda elektrik piyasası uzmanı çalışıyor ancak limit giderek düşüp genele yayıldığında durum değişecektir. Limit düştükçe uzman çalıştırılan yerlerin sayısı azalacaktır.

Sonuç

Son Kaynak Tarifesi kapsamında yüksek tüketici limitini aşıyorsanız alışık olduğunuz faturalandırma şekillerini ve tutarlarını unutmanız gerekecek. Benim değerlendirmeme göre, bu sistem oturana kadar yeni uygulamaların hepsinde olduğu gibi bunda da elektrik aboneleri sorun yaşayacak. Türkiye, uzun yılların en kurak kışlarından birini yaşıyor. Kuraklık nedeniyle Türkiye’nin en önemli barajları Keban, Karakaya ve Atatürk’te su seviyeleri düştü. Doğalgazdan elektrik üreten santrallerin durumu oldukça kötü bir hale geldi. Döviz artıyor ve ilerleyen dönemde de artacak gibi görünüyor. Durumun böyle olması ilerleyen dönemde PTF’nin (Piyasa Takas Fiyatı) Türkiye Elektrik Piyasasında rekor kırdırmak için gerekli koşulları sağlayabilecek kapasiteye fazlasıyla sahip. Buna göre söyleyebileceğimiz limiti aşan elektrik abonelerinin 2018 yılındaki maliyetleri tahminlerinin üzerinde olacak gibi görünüyor. Son kaynak tarifesinin serbestleşen elektrik piyasalarında mutlaka olması gerek. Buna kuşku olmadığı gibi bundan kaçış da olamayacaktır.

www.afaenerji.com

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.

banner78