banner110

Organize sanayi bölgelerinde tesislerin kiraya verilmesinde önemli değişiklikler oldu. Bu değişiklik uygulamada önemli sorunlara yol açacak gibi gözüküyor. Dolayısıyla OSB’lerde kiralamanın kapsamı, şartları ve alınabilecek tedbirler üzerinde durmak yararlı olabilir.

TBMM Genel Kurulunda kabul edilen 7061 sayılı “Bazı Vergi Kanunları ile Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun” 57’nci maddesi ile OSB Kanununun 18’inci maddesinde yapılan değişiklikle bazı OSB’lerde kiralamanın kapsamı genişletildi ve buna bağlı olarak da bazı şartlar getirildi.

Kanunun 18’inci maddesinin onuncu fıkrası; “OSB’lerde yer alan sanayi parsellerindeki tesislerde bir katılımcı ya da katılımcının kiracısı üretim yapabilir. 6102 sayılı Kanun’da tanımlanan hâkim ve bağlı şirketler, Geçici 1’inci ve Geçici 2’nci madde kapsamında kurulan OSB’lerdeki 1/7/2017 tarihinden önce yapı kullanma izni almış olan tesisler ve Geçici 5’inci madde kapsamında kurulan OSB’ler bu fıkrada yer alan kiralamaya ilişkin kısıtlamalardan muaftır” şeklinde yeniden düzenlendi.

Yapılan bu düzenlemede; OSB’lerde yer alan sanayi parsellerinde bulunan tesislerde bir katılımcı ya da katılımcının kiracısı üretim yapabilir temel prensibi ile bu prensibin istisnası olan birden fazla kiralamayı mümkün kılan tüm OSB’ler için geçerli olan, katılımcı ile TTK’ya göre hâkim-bağlı şirket ilişkisi içinde olan şirketlerin aynı tesiste kiracı olarak üretim yapabileceği korunmuştur.

Ancak fıkranın devamında 4562 sayılı Kanun’un Geçici 1’inci maddesine göre aynı kanunun yürürlüğe girmesinden önce kurulan 121 OSB’de, Geçici 2’nci maddesi uyarınca 5590 sayılı Kanun’a göre kurulan 8 OSB’de ve Geçici 5’inci maddesi kapsamında 4652 sayılı Kanun’la OSB statüsü verilen küçük sanayi sitelerinden oluşan 5 organize küçük sanayi bölgesinde kiralamanın kapsamı genişletilmiştir. Yani toplamda 134 OSB katılımcısı bu değişiklikten yararlanacak ve tesisini birden fazla kişiye kiraya verebilecek. Geriye kalan 175 OSB’de ise katılımcı tesisini yalnız bir gerçek veya tüzel kişiye kiraya verebileceği gibi, katılımcı şirket ile hakim-bağlı şirket ilişkisi olan şirketlere de kiraya verebilecektir.

Peki! OSB’lerde kiralamada sınır nedir? Buna bakmak gerekir. Bu çerçevede kanunun 18’inci maddesinin onuncu fıkrasının analiz edilmesi gerekir. Fıkraya göre; kiralama kapsamı ve şartları bakımdan OSB’leri üç grupta toplamak mümkündür.

Birinci grup kapsamına tüm OSB’ler giriyor. Ayrım olmaksızın tüm OSB’lerde katılımcı tesisini tek bir kiracıya kiraya verebileceği gibi, katılımcı ile hâkim-bağlı şirket ilişkisi içinde olan şirketlere de kiralaya verebilir. Hâkim-bağlı şirketlere kiraya vermede sınırlama olmadığı için bu şirketler birden fazla ise hepsine kiralama yapılması mümkündür. Burada aranan tek şart TTK’ya göre hakim-bağlı şirket ilişkisidir, bu şartı taşıyan şirketler bakımından kiracı sayısında bir sınırlama mevcut değildir.

Kiralamada ikinci grup OSB; kanunun geçici 1’inci ve 2’nci maddeleri kapsamında olan OSB’lerde yer alan tesislerden 01/07/2017 tarihine kadar “yapı kullanma izin belgesi” almış olanların herhangi bir sınırlamaya tabi olmaksızın kiraya verilebilmesidir. Bu gruba dahil olan OSB’lerde iki şartın birlikte geçekleşmesi aranmıştır. Bunlardan ilki tesisin fıkrada belirtilen OSB’lerde olması (kanunun geçici 1’inci ve 2’nci maddeleri) ve ikincisi 01/07/2017 tarihine kadar tesisin “yapı kullanma izin belgesi” almış olmasıdır. Bu iki şartı birlikte sağlayan tesisin sahibi katılımcı, hakim-bağlı şirket ilişkisi olmasa dahi birden fazla gerçek ve tüzel kişiye tesisini kiraya verebilecektir.

Bir üçüncü grup OSB var ki düzenleme ihtiyacı ve öneresi de bu OSB’lerden gelmiştir. 4562 sayılı OSB Kanunu’nun Geçici 5’inci maddesi uyarınca OSB statüsü verilen küçük sanayi sitelerinden oluşan organize küçük sanayi bölgeleridir. Fıkrada, bu OSB’ler bakımından kiralamayla ilgili sayı, nitelik veya bağlılık ilişkisi yönünden herhangi bir sınırlama bulunmamaktadır. Yani tam serbesti vardır.

Bu değişikliğin esas gerekçesini; küçük sanayi sitelerinden oluşan OSB’lerde ve kanunun geçici 1’inci ve geçici 2’nci maddeleri kapsamında olan OSB’lerde yer alan tesislerde daha önceden yapılmış birden fazla kiralamalara hukuki dayanak oluşturmaktadır.

Bu değişiklik ile; 4562 sayılı OSB Kanunu’nun temel yaklaşımı olan her parselde bir katılımcı veya kiracısının faaliyette bulunabileceği/üretim yapabileceği prensibinden büyük ölçüde uzaklaşılmış, tarım arazilerinin miras yoluyla bölünerek verimliliğinin düşmesinde olduğu gibi; bazı OSB’lerde tesisin bölünerek birden fazla kişiye kiraya verilebilmesi imkanı getirilmiş, böylece imalat sanayinde ölçek ekonomisi/verimlilik bakımından tercih edilmeyen mikro ve küçük işletmelerin OSB’lerde yoğunlaşmasının önünü açılmıştır. Diğer önemli bir sonucu da OSB’ler arasında yatırım yeri seçeneği/talebi ve ayrıca aynı veya farklı OSB’lerin katılımcıları arasında kiraya verebilme imkanı bakımından haksız rekabete yol açılmış olmasıdır.

Fıkranın bu şekliyle yasalaşmasının sakıncaları komisyon çalışmalarında dile getirildi ve böyle bir düzenlemenin kanunun geçici 5’inci maddesi kapsamına giren OSB’ler yönünden gerekli olduğu anlaşıldı. Bununla birlikte fıkranın kapsamı bu ihtiyacın ötesinde, OSB’ler ile katılımcılar arasında ayrımcılığa yol açacak ve eşitliği bozacak şekilde genişletilmiştir.

Tabi burada ister istemez akla şu soru gelmektedir. Kiralamanın kapsamı genişleyen OSB’lerde kiralama yukarıda açıklanan şartlarda sınırsız yapılabilir mi? Burada gerek Bakanlığın gerekse OSB’lerin 4562 sayılı Kanun’un amacını ve temel yaklaşımını aşacak şekilde kiralamaya izin verip vermeyeceği meselesi önem kazanmaktadır. Öte yandan tesisin birden fazla kişiye kiraya verilmesinde elektrik, su, doğalgaz ve atık su arıtma hizmetlerinde abonelik oluşturulması ve bedellerinin tahsili vb. konularda da yeni problemler ortaya çıkacak gibi gözüküyor. Bu noktada kiralamaya ilişkin esasların, aynı Kanunun 27’nci maddesindeki düzenleme yetkisi çerçevesinde Bakanlıkça belirlenmesi yerinde olacaktır.

Sonuç olarak OSB uygulama yönetmeliği çalışmalarında 173’üncü maddesinde; kiralama amacıyla tesiste proje değişikliği yapılamayacağı ve yeni yapı kullanma izni belgesi düzenlenemeyeceği; kiracının faaliyet konusu ve prosesinin can ve mal güvenliği standartlarına, teknik proje kriterlerine uygun olması gerektiği; OSB’ye ilave yatırım veya ek işletme maliyeti getirilemeyeceği; kiraya verilen tesisin projesindeki giriş ve çıkışlar dışında trafik güvenliğini tehlikeye sokacak şekilde yeni giriş ve çıkışlar oluşturulmayacağı; kiralanan tesisin 500 metrekareden küçük ve 3’ten fazla fiziki olarak bölünemeyeceği; hizmet aboneliklerinin ve benzeri birçok konunun nasıl olacağının açıklığa kavuşturulması ve böylece kiralamanın belli prensiplere bağlanmasının gerekli olduğu değerlendirilmiştir.

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.
Avatar
Ilgın GÜLER 2018-02-20 13:37:50

Üstadım, yaptığınız bilgilendirme çok aydınlatıcı oldu. Teşekkür ederim.

Avatar
Abidin Özkaymak 2018-04-21 10:06:49

Sayın Canpolat bilgilendirmeniz için teşekkür ederiz.
Benim iş yerim Niğde OSB bölgesinde ve yönetim bu değişikliğe rağmen kiraya vermesiniz cevabı vermekte. iş yerim 2009 da geçici yapı kullanma izni, 2012 de ise tüm işletme için yapı kullanma izini almış olup halen faaliyetini sürdürmektedir.
Bu duruma göre Kanunun 18 inci maddesinin onuncu fıkrası gereği iş yerimi kiraya verebilirmiyim. Teşekkürler
info@ozgunkaymas.com