02/02/2019 tarihli 30674 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği’nin 59’uncu maddesinin birinci fıkrası “Arsa tahsis ve satış bedeli, katılımcı veya kiracılardan tahsil edilecek altyapı katılım payları, elektrik, su, atık su, doğal gaz ve benzeri satış ve hizmet bedeli ödemelerinin vadesinde yapılmadığı takdirde, gecikme süresi için, ödenmeyen tutara, T.C. Merkez Bankası tarafından kısa vadeli avans işlemlerine uygulanan faiz oranında gün esasına dayalı olarak gecikme faizi uygulanır” şeklindedir.

Bu düzenleme ile su ve doğal gaz vb. satış bedellerinin vadesinde ödenmemesi durumunda gecikme faizi tutarının T.C. Merkez Bankası tarafından belirlenen kısa vadeli avans işlemlerine uygulanan faiz oranına göre hesaplanması zorunluluğu getirilmiştir.

Diğer yandan OSB’ler katılımcılarına dağıtım ve satışını yaptıkları doğal gazı tamamen, suyu kısmen dış tedarikçilerinden temin etmektedirler ve ticari hayatın gereği geç ödeme halinde su ve doğal gaz tedarikçilerine gecikme bedeli (zam) ödemek zorundadırlar.

OSB’ler ile doğal gaz ve su tedarikçileri arasında yapılan alım anlaşmalarında genellikle, geç ödeme halinde 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51’inci maddesine göre belirlenen gecikme zammı uygulanacağı yönünde düzenlemelerin mevcut olduğu görülmektedir.

05/09/2018 tarihli ve 30526 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararıyla 6183 sayılı Kanunun 51’inci maddesi üçüncü fıkrası uyarınca uygulanacak gecikme zammı oranı, her ay için ayrı ayrı uygulanmak üzere yüzde 2 olarak belirlenmiştir.

OSB Uygulama Yönetmeliği’nin 59’uncu maddesinin birinci fıkrasına göre gecikme halinde su ve doğal gaz satışından doğan OSB alacaklarına uygulanmak zorunda bulunan T.C. Merkez Bankasının kısa vadeli avans faiz oranları da 29/06/2018 tarihinde yapılan açıklama ile yıllık yüzde 19,50 olarak belirlenmiştir. Su ve doğal gaz satışından kaynaklanan OSB alacaklarına uygulanma zorunluluğu bulunan bu oran aylık olarak yüzde 1,625 oranına tekabül etmektedir.

Katılımcısına dağıtım ve satışını yapmak üzere hariçten temin ettiği su ve doğal gaz bedellerinin geç ödenmesi halinde aylık yüzde 2 gecikme zammı ödemek zorunda kalan OSB’nin, aynı su ve doğal gazın dağıtım ve satışından kaynaklanan alacaklarına aylık[1]  yüzde 1,625 gecikme faizi alabilmesi şeklindeki düzenlemeler, ticari hayatın gereklerine aykırı olduğu gibi OSB’ler açısından katlanılamayacak ve taşınamayacak boyutlara ulaşabilecek zarar ve mağduriyetlere de yol açabilir niteliktedir.

Düşük tutarlı su ve doğal gaz satışlarından kaynaklanan OSB alacaklarına daha düşük oranlarda gecikme faiz alınmasından kaynaklanabilecek OSB zararlarının ihmal edilebilir olmalarının yanında, özellikle ödeme gücü yüksek OSB’lerde katılımcılar tarafından vadesinde ödeme yapılamaması hallerinde su ve doğal gaz bedellerinin tedarikçilere OSB kaynaklarından ödenmesi durumunda; gecikme halinde katılımcılardan alınacak T.C. Merkez Bankası kısa vadeli avans faiz oranlarının, OSB mevduatlarına bankalar tarafından verilen faizlerin üzerinde olması nedeniyle bu durumun OSB’lerin menfaatine dahi olması mümkündür.

Ancak OSB’lerde yüksek tutarlarda su ve doğal gaz kullanan katılımcılar bulunduğu gibi birçok OSB yeterli ödeme gücüne sahip olmayarak, yüksek tutarda su ve doğal gaz kullanan katılımcısının su ve doğal gaz bedelini vadesinde ödememesi halinde OSB de su ve doğal gaz bedellerini tedarikçisine vadesinde ödeyememekte ve gecikme zammı ödemek zorunda kalabilmektedir.

Sektör durumuna ve kapasitelerine göre OSB’ler tarafından satış ve dağıtımı yapılan elektrik, su ve doğal gazın büyük bir bölümünün az sayıda katılımcı ve kiracı işletmeler tarafından kullanılması sıklıkla rastlanan bir durumdur. OSB tarafından satış ve dağıtımı yapılan doğal gazın yüzde 50’den fazlasının tek bir işletme tarafından, elektriğin yüzde 50’sinin iki veya üç işletme tarafından ya da suyun yüzde 50’sinin özellikle tekstil alanında faaliyet gösteren birkaç işletme tarafından kullanılması görülebilen örneklerdendir.

Örneğin aylık 10.000.000,00 TL’nin üzerinde doğal gaz kullanan ve bu borcunu zamanında ödemeyen bir işletmenin varlığı halinde, OSB’nin kendi ödeme gücü de bulunmuyorsa bu durumda OSB gecikme için doğal gaz tedarikçisine aylık 200.000,00 TL gecikme (zammı) cezası ödeyecek, aynı gecikme için katılımcısından 162.500,00 TL gecikme faizi alabilecektir. Sadece bir katılımcı için bu gecikme nedeniyle OSB’nin 37,500,00 TL zararı söz konusu olacaktır. Bu zarar OSB açısından taşınabilir ve sürdürülebilir değildir. Bu şekilde oluşan OSB zararının arsa tahsis ve satış bedelleri yükseltilerek, yönetim aidatları veya diğer hizmet gelirleri arttırılarak telafisi de mümkün değildir.

Diğer yandan OSB’de katılımcı veya kiracı olarak faaliyet gösteren işletmeler kar amacı ile hareket eden ticari kuruluşlardır. Kredi faiz ve maliyetlerinin aylık yüzde 2,5’i bulabildiği; su, doğal gaz vb. satış bedelini geç ödeme faizinin aylık yüzde 1,625 olduğu bir ortamda OSB’de yer alan katılımcı veya kiracı işletmelerin beklenen davranışı, ihtiyaç halinde daha yüksek maliyetli kredi kullanmak yerine, daha düşük maliyetli su ve doğal gaz borcunu geç ödeme yönüne gitmesidir.

            Ticari hayatın gereklerine uyum açısından, OSB’lerce su, doğal gaz vb. satış ve dağıtım bedellerine uygulanacak gecikme faizi, kredi maliyeti ve tedarikçiye ödenen gecikme faizinin/zammının üzerinde olmalıdır. Mevcut düzenlemenin OSB’lerin katlanılamaz ve sürdürülemez mağduriyetlerine yol açması yanında, katılımcıların ödeme alışkanlıklarını bozacağı da göz ardı edilmemelidir.

Öte yandan vadesinde ödenmemiş elektrik bedellerinde gecikme için Organize Sanayi Bölgelerinin Elektrik Piyasası Faaliyetlerine İlişkin Yönetmelik ve bu Yönetmelikle atıf yapılan EPDK Yönetmelik ve Kararları uyarınca, 6183 sayılı Kanun’un 51’inci maddesinin, gün esaslı olarak (gecikme zammı) uygulanması gerektiğinden uygulamada elektrik satış ve dağıtım bedellerinde ihtilaf olmadığı düşünülmektedir.

            Sonuç olarak OSB Uygulama Yönetmeliği’nde, katılımcı veya kiracılara uygulanacak su, doğal gaz vb. satış ve hizmet bedeli ödemelerinden kaynaklanan alacakların vadesinde ödenmemeleri halinde uygulanacak gecikme faizi oranının, kredi maliyeti ve tedarikçiye ödenen gecikme zammı oranının üstünde olmak üzere müteşebbis heyet veya genel kurulca belirlenmesini sağlayacak şekilde gerekli değişikliklerin yapılmasının gerekli ve uygun olacağı değerlendirilmektedir.

Ancak bu düzenlemeler yapılıncaya kadar katılımcı veya kiracıların ödemelerini vadesinde yapmadıkları takdirde OSB’lerin gecikme süresi için Uygulama Yönetmeliği’nin 59’uncu maddesi birinci fıkrası gereği Merkez Bankasının açıkladığı avans faiz oranları kadar gecikme faizi uygulamak zorunda olduğu bilinmelidir.

NOT: Bu yazıda belirtilen görüşler yazarına ait olup çalıştığı kurumu bağlamaz, yazarın çalıştığı kurum veya göreviyle ilişki kurulmak suretiyle kullanılmaz.


Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.