banner110

Kredi

Kredi, genellikle faiz ve komisyon bedeli karşılığı gerçek veya tüzel kişilere süresi önceden tayin edilmek ve geri verilmek üzere belirli miktardaki satın alma gücünün tahsis edilmesidir. Zarakolu (1971)’ya göre, krediye ilişkin bir diğer tanım da şu şekildedir: Kredi gerçek ya da tüzel kişilere doğrudan doğruya veya dolaylı olarak teminatlı, teminatsız, uzun veya kısa vadeli nakit, mal, kefalet teminat mektubu şeklinde faiz ve komisyon karşılığında ve belirli bir limit dahilinde borç ve garanti verme işlemidir (Karakaş, 2010).

Kredinin işlevleri

Bir ekonomiye arz edilen paranın miktarı kredi bakımından büyük önem taşır. Çünkü arz edilen para miktarı, fiyatların seviyesini ve bazen de karakterini etkiler. Eğer para arzı bir ekonomide ticaretin genişlemesi ile uyumlu olarak genişlemezse –yani para mallara oranla daha kıt hale gelirse- fiyatlar düşme eğilimi gösterecek, üreticilerin cesareti kırılacak ve müteşebbisler için işlerini kurmak ve geliştirmekte gerekli mali kaynakları bulmak zorlaşacaktır. Aksine, eğer çok serbest olarak ihraç edilirse, fiyatlar yükselecek ve yatırımlar fiyat artışından en çabuk etkilenen faaliyet alanlarına kayacaktır (Deane, 2000). Kredi de bahsedilen para arzının bir yönünü oluşturduğundan kredinin ekonomik işlevlerinin özetlenmesi yerinde olacaktır. Aras (1996)’a göre, kredinin işlevleri üç grupta özetlenebilir (Tokel, 2004):

  1. Ekonomideki atıl ve dağınık fonlar (sermaye ve tasarruflar), kredi sistemi sayesinde ekonomik faaliyetlerin gelişmesine yönlendirilmektedir. Sahiplerinin kullanmadığı fonlar, kredi şeklinde paraya ihtiyaç duyanlara aktarılabilmektedir. Bu şekilde fon sahipleri açısından gelir yaratılırken ekonomide de arz ve talep genişlemesi yaratılmaktadır. Böylece tasarruflar, ülke ekonomisinin gelişmesi yönünde değerlendirilmiş ve ekonomik faaliyetlere hız verilmiş olur.
  2. Kredi sermaye birikimini artırır. Girişimciler ve yatırımcılar ihtiyaç duydukları sermayeyi kredi yoluyla tasarruf sahiplerinden sağlarlar. Vade sonunda da krediyi geriye ödeyerek sermaye birikimi elde ederler.
  3. Kredi bir tedavül aracıdır. Kredi ekonomisi para ekonomisinin gelişmiş bir aşamasını teşkil eder. Kredi ile nakit para taşınması azalmakta, ticari faaliyetler hız kazanmaktadır.

Kredi riski ve kredi risk yönetimi

Kredi riski, kullandırılan kredinin vadesinde kısmen veya tamamen ödenmeme olasılığını ifade etmektedir. Risk, kredilendirme sürecinin en başından başlayarak her aşamasında bulunur. Ancak zaman içinde kredinin vadesi gelmeden riskin derecesinde bazı değişiklikler olabilmektedir. Kredi tahsis kararı verenler risk derecesindeki bu değişiklikleri de göz önüne almalıdırlar (Usta, 1994). Kredi risk yönetiminde kredi talep edenin yükümlülüklerini zamanında yerine getirebilme kapasitesi veya gücü, yükümlülüklerini karşılamaya yetecek tutarda kaynak yaratmasına bağlı olduğundan kaynak yaratma potansiyeli yakından takip edilmelidir (Akgüç, 2011). Aynı zamanda kredinin geri dönüşünün sağlıklı bir şekilde izlenmesi için finansal performans analizi, likidite durumu, karlılık durumu, verimlilik durumu ve finansal yönden gelişmesinin yeterli olup olmadığının incelenmesi ve takip edilmesi açısından önem taşıdığından belirli aralıklarla ve gerektiğinde her zaman yapılmalıdır (Bulut, 2014).

Ekonomik gelişim bölgelerinden olan OSB’lere ve Sanayi Siteleri (SS’ler)’ne kullandırılan krediler, gerek OSB ve SS tüzel kişiliklerinin gerekse OSB ve SS içinde faaliyet gösteren firmalar ve işyerleri üzerinde pozitif dışşallıklar oluşturmaktadır. OSB ve SS’lere sağlanan teşvikler içerisinde gerek ölçeği, gerekse faiz oranı ve geri ödeme koşulları bakımından katma değeri çok yüksek olan kredi teşvikleri, OSB ve SS’lerin kurulmasında, kurulduktan sonra sürdürülebilir yatırım ortamının oluşturulmasındaki payı yadsınamaz bir gerçektir (Bulut, Şubat 2015).

Mevcut durumda OSB’lere kullandırılan kredinin faiz oranları ve geri ödeme şartları şöyledir (Usul ve Esaslar, 2001):

  1. Kalkınmada öncelikli yörelerde; faiz oranı yıllık yüzde 1, geri ödeme süresi 5 yılı ödemesiz toplam 15 yıl,
  2. Normal illerde; faiz oranı yıllık yüzde 2, geri ödeme süresi 3 yılı ödemesiz toplam 13 yıl,
  3. Gelişmiş illerde; faiz oranı yıllık yüzde 3, geri ödeme süresi 2 yılı ödemesiz toplam 11 yıl olarak uygulanır.

SS’lere kullandırılan kredinin faiz oranları ve geri ödeme şartları ile kredilendirme oranları şöyledir (Usul ve Esaslar, 2001):

  1. Kalkınmada öncelikli yörelerde ve doğal afet geçiren yerlerde üstyapı kredilendirme oranı yüzde 70, faiz oranı yıllık yüzde 1, geri ödeme süresi 2 yılı ödemesiz toplam 15 yıl,
  2. Normal illerde; üstyapı kredilendirme oranı yüzde 60, faiz oranı yıllık yüzde 2, geri ödeme süresi 2 yılı ödemesiz toplam 13 yıl,
  3. Gelişmiş illerde; üstyapı kredilendirme oranı yüzde 50, faiz oranı yıllık yüzde 3, geri ödeme süresi 2 yılı ödemesiz toplam 11 yıl olarak uygulanır.

Geliştirilen kredi itfalandırma modellerinin esin kaynağı

Bebeklerin gelişim sürecinden ilham alınarak OSB ve SS’şere kullandırılacak krediler için yeni kredilendirme modelleri geliştirilmesine ivme kazandırılmıştır. Firmaların gelişim süreci ile bebeklerin gelişim süreci arasında benzerlik kurularak, Şekil 1’deki resimde bebeğin ilk hareketi firmanın OSB ve SS’de yatırım kararı alması, 2. hareketi firmanın kuruluş sürecine girmesini, 3. hareketi üretime hazırlık aşamasını, 4. hareketi ise firmanın üretim aşamasına geçmesi olarak yorumlanarak kredilendirme modelleri geliştirilmiştir. Benzer bir şekilde, literatürdeki çalışmalar da firmaların gelişim sürecinin bu yönlü olduğunu ortaya koymaktadır. Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca doğrudan tüzel kişiliğe haiz OSB ve SS tüzel kişiliklerine kredi kullandırılmakla birlikte içerisinde faaliyette bulunan firmalar OSB ve SS mevzuatı gereği kredi borçlarının sorumlu bir tarafıdır. Diğer bir deyişle, burada faaliyette bulunan, yatırım yapan firmalar ya da işyerleri kredi borcunu ödeyecektir. Dolayısıyla, geliştirilen bu modellerde, OSB, SS ve firmaların gelişim trendini dikkate alarak mevcut modeldeki gibi anapara borç taksitlerinin eşit taksitler halinde ödenmesi yerine gelişim sürecine bağlı olarak kademeli artan anapara borç taksitlerinin ödenmesi biçiminde olması gerektiği öne sürülmektedir.

Şekil 1. Bebeklerin Gelişim Süreci

Kaynak: www.newbornbabyzone.com

Haftaya kredilendirme modellerine, bu modellerin amaçlarına, OSB’lerdeki örnek uygulamalara ve yeni modellerin mevcut kredilendirme modeline göre avantajlarına değinilecektir.

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.