Kooperatif ortakları, ortaklık haklarını iki şekilde kullanabilmektedirler. Kooperatif ortakları haklarını bireysel olarak kullanabilecekleri gibi toplu olarak da kullanabilirler.

1-Kooperatif ortaklarının bireysel hakları nelerdir?

* Ortaklıktan çıkma hakkı, kooperatifteki ortaklık payını devretme hakkı,

* Kooperatif ortaklığından çıkarılma kararına karşı genel kurula itiraz hakkı,

* Kooperatif ortaklığından çıkarılma kararına karşı dava açma hakkı,

* Kooperatif hakkında bilgi edinme hakkı, kooperatif defter ve belgelerini inceleme hakkı,

* Kooperatif genel kuruluna katılma, seçme ve seçilme hakkı, genel kurulda temsil hakkı, ortaklık gelirlerinden pay alma hakkı,

* Genel kurul kararının iptali için dava açma hakkı,

* Denetçilerin açıklama yapmasını isteme ve kooperatifin tasfiyesinden pay isteme hakkı gibi hakları kooperatif ortağının bireysel olarak kullanabileceği haklardandır.

2-Ortağın kooperatiften çıkma hakkı:

Kooperatifler Yasası’na göre, bir kooperatife ortak olan kimse istediği zaman ve gerekçe göstermeden kooperatiften çıkabilir. Bu hak kooperatifçiliğin ilkelerinden olan kooperatiflere serbestçe girebilmek ve çıkabilmek ilkesinin bir gereğidir. Kooperatifin zayıflamasına engel olmak amacı ile kooperatif ana sözleşmesinde beş yıl süreyle kooperatiften çıkılması yasaklanabilir. Ortağın kooperatiften ayrılmasını yasaklayan şartlar geçersizdir.

Kooperatif ortağı, kooperatiften ortaklık hakkına bağlı olarak konut veya işyeri almadan ortaklıktan çıkmak isterse, serbestçe çıkabilir ve kooperatifte birikmiş ödemeleri kooperatif ana sözleşmesinde yazılı hükme göre kendisine iade edilir. Ancak kooperatif ortağı kooperatiften konut ya da iş yerini teslim aldıktan sonra ortaklıktan çıkmak isterse, ortaklık hakkına bağlı olarak almış olduğu konutu veya işyerini kooperatife iade etmesi gerekir.  Genellikle bu iki husus birbirine karıştırılmakta ve bu nedenle uyuşmazlıklar çıkmaktadır. Bu tür uyuşmazlıkları önlemek için kooperatife üye olurken ana sözleşmeyi dikkatlice incelemekte yarar vardır. Kooperatifçilik tip ana sözleşmelerine göre ortaklıktan çıkmak isteyen ortak, hesap yılı sonundan bir ay önce yönetim kuruluna yazılı olarak başvurmak suretiyle ortaklıktan çıkabilir. Yönetim kurulunca isteği kabul edilmeyen ortak noter marifetiyle çıkma isteğini yönetim kuruluna bildirir ve bu tarihten itibaren ortaklıktan çıkmış olur.

2-Ortaklık payını devir hakkı:

Her ortağın kooperatifteki ortaklık payını bir başkasına devretmeye hakkı vardır. Devralan ortak ortaklık koşullarına uygunsa yönetim kurulu devir işlemini gerçekleştirmek zorundadır.

3-Ortaklıktan çıkarılma kararına karşı itiraz ve dava açma hakkı:

Ortaklıktan çıkarılmaya yönetim kurulunun teklifi ile genel kurulca karar verilir. Ana sözleşme, çıkarılanın genel kurula başvurma hakkı saklı kalmak üzere, bu hususta yönetim kurulunu da yetkili kılabilir. Çıkarılma kararı gerekçeli olarak tutanağa geçirileceği gibi, ortaklar defterine de yazılır. Kararın onaylı örneği, çıkarılan ortağa tebliğ edilmek üzere, on gün içinde notere tevdi edilir. Bu ortak tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde itiraz davası açabilir. Tebliğ edilen karar, yönetim kurulunca verilmiş ise ortak, üç aylık süre içinde genel kurula da itiraz edebilir. Bu itiraz, ilk toplanacak genel kurula sunulmak üzere, yönetim kuruluna noter aracılığı ile tebliğ ettirilecek bir yazı ile yapılır. Genel kurula itiraz edildiği takdirde, yönetim kurulunun çıkarma kararı aleyhine itiraz davası açılamaz. İtiraz üzerine genel kurulca verilecek karara karşı itiraz davası hakkı saklıdır. Üç aylık süre içinde, genel kurula veya mahkemeye başvurmak suretiyle itiraz edilmeyen çıkarılma kararları kesinleşir. Haklarındaki çıkarma kararı kesinleşmeyen ortakların yerine yeni ortak alınamaz. Bu kişilerin ortaklık hak ve yükümlülükleri, çıkarılma kararı kesinleşinceye kadar devam eder.

4-Kooperatif ortağının diğer hakları:

Kooperatif ortağının kooperatif hakkında bilgi edinme defter ve hesapları inceleme, genel kurula katılma, seçme ve seçilme hakkına sahip olduğu gibi, üretim kooperatiflerinde gelirlerden pay alma hakkına da sahiptir. Her ortağın üyelik haklarının, ada yazılı ortaklık senedi ile temsil olunması şarttır. Bu senede kooperatifin unvanı, sahibinin adı ve soyadı, iş ve konut adresi, kooperatife girdiği ve çıktığı tarihler yazılır. Bu hususlar, senet sahibi ile kooperatifi temsile yetkisi olan kimseler tarafından imzalanır. Ortağın yatırdığı veya çektiği paralar tarih sırasıyla kaydedilir. Bu kayıtlar kooperatifin ödediği paralara ait ise ortak imza eder. İmzalı ortak senedi makbuz hükmündedir. Mezkûr senet ana sözleşmeyi ihtiva etmek şartıyla ortaklık cüzdanı şeklinde de düzenlenebilir. Ortaklık senetleri kıymetli evrak niteliğinde olmayıp sadece ispat vesikası hükmündedir.

5-Kooperatif ortaklarının toplu kullanacakları hakları:

* Genel kurulu toplantıya çağırma hakkı,

* Gündeme ekleme yapılmasını talep etme hakkı.

6-Genel Kurulu toplanmaya çağırma hakkı:

Yapı kooperatiflerinde dört ortaktan az olmamak üzere ortak sayısının en az 1/10 unun isteği üzerine ana sözleşmeye uygun şekilde genel kurulu toplanmaya çağırmak üzere yönetim kuruluna yazılı olarak başvurmaları halinde yönetim kurulu genel kurulu toplanmaya çağırmak zorundadır. Yönetim kurulunun bu isteği yerine getirmemesi halinde istek sahipleri Bakanlığa başvurabilirler. Bakanlık tarafından da genel kurul toplanmadığı takdirde istek sahipleri ticaret mahkemesine başvurarak genel kurulu bizzat çağırma izni alabilirler.

7-Ortakların ödev ve sorumlulukları:

Ortakların yüklendikleri paylar için ödeyebilecekleri para tutarını ana sözleşme belirtir. Kooperatif, sermaye yüklemlerinde borçlu veya sair ödemelerle yükümlü bulunan ortaklarından elden yazılı olarak veya taahhütlü mektupla, bu husus mümkün olmazsa ilânla ve münasip bir süre belirtilerek yükümlerini yerine getirmelerini ister. İlk isteğe uymayan ve ikinci istemeden sonra da bir ay içinde yükümlerini yerine getirmeyenlerin ortaklığı kendiliğinden düşer. Ortaklığın düşmesi alâkalının, ana sözleşme veya diğer suretlerle doğmuş borçlarının yok olmasını gerektirmez.

8-Kooperatifin sorumluluğu:

Ana sözleşmede aksine hüküm olmadıkça kooperatif, alacaklılarına karşı yalnız mal varlığı ile sorumludur. Ana sözleşme, kooperatifin varlığı borçlarını karşılamaya yetmediği hallerde, ortaklarının da şahsen ve sınırsız olarak sorumlu tutacaklarını hüküm altına alabilir. Bu takdirde alacaklılar kooperatifin iflâsı veya diğer sebeplerle dağılması halinde alacaklarını tamamen sağlayamazlarsa, kooperatifin borçlarından dolayı, kooperatif ortakları zincirleme ve bütün varlıklarıyla sorumlu olurlar.

Ana sözleşmeye, kooperatif borçları için her ortağın kendi payından fazla olarak şahsen ve belirli bir miktara kadar kooperatiften sonra sorumlu olacakları hususunda bir hüküm konabilir. Ortakların tek başına sorumlu olacakları miktar kooperatifteki paylarının tutarı ile orantılı olarak da gösterilebilir.

Ana sözleşme, ortakları ek ödemelerle yükümlendirebilir. Ancak, ek ödemelerin yalnız bilanço açıklarını kapatmada kullanılması şarttır. Ek ödeme yükleme sınırsız olabileceği gibi belirli miktarlarla veya iş hacmi ile veya paylarla orantılı olarak sınırlandırılabilir.

Kaynakça:

1163 sayılı Kooperatifler Yasası

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.