banner89

Özet: İş mahkemelerinde görülen davalarda iş kazaları nedeniyle işçi işveren arasında çıkan uyuşmazlıklarda sorumluluğun kimde olduğu konusu önemlidir. İşyerinde meydana gelen iş kazası nedeniyle işverenin sorumluluğuna ait yasal düzenlemeleri açıklamayalım.

1- İş kazasının tanımı:

İş kazası 4857 sayılı yasada tanımlanmamıştır. İş yasasının 77’nci maddesi 6331 sayılı yasaya atıf yapmaktadır. 6331 sayılı İş Sağlığı Ve Güvenliği Yasası’nın 1’inci maddesi ise:

“Bu kanunun amacı; iş yerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması ve mevcut sağlık ve güvenlik şartlarının iyileştirilmesi için işveren ve çalışanların görev, yetki, sorumluluk, hak ve yükümlülüklerini düzenlemektir” şeklindedir.

İş kazası, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Yasası’nda, sigortalının iş yerinde veya işveren tarafından yürütülmekte olan işi dolayısıyla, görevli olarak başka bir yere gönderilmesi yüzünden asıl işini yapmadığı sırada ya da işverence sağlanan bir taşıtla iş yerine toplu olarak götürülüp getirilmeleri sırasında, meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedensel veya ruhsal arızaya uğratan olay şeklinde tanımlanmıştır.  

2-İş kazsına uğrayan işçiye sağlanan yardımlar:

İş yerinde meydana gelen kazalarda işçiye sağlanan yardımlar şunlardır:

* Sağlık yardımı yapılması,

* Geçici iş göremezlik süresince günlük ödenek verilmesi,

* Sürekli iş göremezlik hallerinde gelir verilmesi,

* Protez araç ve gereçlerinin sağlanması, takılması, onarılması ve yenilenmesi,

* Sağlık yardımı ve takma araç ve gereçlerin sağlanması için gerektiğinde sigortalının başka yere gönderilmesi,

* İş kazası dolayısıyla bedensel kayba veya ruhsal bir çöküntüye uğrayanların, yurt içinde tedavisi mümkün değilse, yabancı bir ülkeye gönderilmesi ve mesleğinde uğradığı iş göremezlik derecesinin azaltılması. Kurum sağlık tesisleri sağlık kurulu raporu ile tespit edilen sigortalının ve beraber gidecek kimselerin yabancı ülkelere gidiş geliş yol paraları ile o yerdeki kalış ve tedavi masraflarının ödenmesi.

* Ölüm halinde cenaze masraflarının ödenmesi,

* Sigortalının ölümünde hak sahiplerine gelir bağlanması şeklinde düzenlenmiştir.

Sağlık kurulunca verilen rapora Kurum veya sigortalı itiraz ederse, bu husus SGK Yüksek Sağlık Kurulunca karara bağlanır.

3-Sağlık yardımları:

İş kazaları nedeniyle sigortalıya yapılacak sağlık yardımları, sigortalının;

 *Doktora muayene ettirilmesi, doktorun göstereceği lüzum üzerine teşhis için gereken klinik ve lâboratuar muayenelerinin sağlanması, gerekirse sağlık kurumuna yatırılması ve her türlü tedavisinin yapılması,

 *Tedavi süresince gerekli ilaç ve iyileştirme araçlarının sağlanması, şeklinde olur.

4-Sağlık yardımlarının süresi:

Sağlık yardımı, iş kazasına uğrayan sigortalıların sağlık durumunun gerektirdiği sürece devam eder. Sigortalı, tedavi gördüğü sağlık kurulunca veya kurum sağlık kurullarınca gerekli görülürse, kurumun dinlenme evlerine yatırılabilir. Bu yardımlar, iş kazasının olduğu sigortalının kurumca tedaviye alındığı tarihten başlar.

İş kazası sonucu sürekli iş göremezlik geliri almakta olan veya bu geliri sermayeye çevrilerek kendilerine ödenmiş bulunanlardan aynı iş kazası dolayısıyla yeniden tedavi edilmeleri kurum sağlık tesisleri sağlık kurulu raporu ile gerekli gösterilenler de sağlık yardımlarından yararlanırlar.

5-İşverenin yükümlülüğü:

İşveren, iş kazasına uğrayan sigortalıya, kurumca işe el konuncaya kadar, sağlık durumunun gerektirdiği sağlık yardımlarını yapmakla yükümlüdür. Bu amaçla yapılan ve belgelere dayanan masraflarla yol paraları kurum tarafından işverene ödenir.

İşveren bu yükümlülüklerin yerine getirilmesindeki savsama ve gecikmeden dolayı, sigortalının tedavi süresinin uzamasına, malûl kalmasına veya malûllük derecesinin artmasına sebep olursa, kurumun bu yüzden uğrayacağı her türlü zararı ödemekle yükümlüdür.

6-Geçici iş göremezlik ödeneği:

İş kazası dolayısıyla geçici iş göremezliğe uğrayan sigortalıya her gün için geçici iş göremezlik ödeneği verilir. İş kazası, en geç kazadan sonraki gün içinde işverene veya kuruma bildirilir. İş kazası dolayısıyla doktorun bildirdiği tedbir ve tavsiyelere uyulmaması yüzünden tedavi süresinin uzamasına, malûl kalmasına veya malûllük derecesinin artmasına sebep olan sigortalının geçici iş göremezlik ödeneğinin veya sürekli iş göremezlik gelirinin kendisine yüklenebilecek kusurun raporda belirtilen oranındaki kısmı, kurum tarafından düşürülebilir. Şu kadar ki, bu oran yüzde 50’yi geçemez.

Kurumun yazılı bildirimine rağmen, teklif edilen tedaviyi kabul etmeyen sigortalıya, tedavi için kuruma başvuracağı tarihe kadar sağlık yardımı yapılmayacağı gibi geçici iş göremezlik ödeneği veya sürekli iş göremezlik geliri de verilmez.

7-Birden çok iş kazasına uğramak:

Sigortalının yeniden bir iş kazasına uğraması halinde meydana gelen arızaların bütünü göz önüne alınarak, kendisine sürekli iş göremezliğini doğuran ilk iş kazası sırasındaki kazancı üzerinden gelir bağlanır. Ancak, sigortalının uğradığı son iş kazası sırasındaki günlük kazancı önceki kazancından yüksek ise, sürekli iş göremezlik geliri, bu kazanç üzerinden hesaplanır.

8-Gelirin sermayeye çevrilmesi:

Sürekli iş göremezlik gelirinin, sigortalıya ömrü boyunca verilmesi esastır. Ancak, iş kazası neticesinde tespit edilen sürekli iş göremezlik derecesinin yüzde yirmi beşten az olması ve bunun üç yıl içinde değişmesinin kurumca mümkün görülmemesi hallerinde, sigortalının isteği üzerine bu gelirler sermayeye çevrilerek ödenir.

9-Eşe ve çocuklara gelir bağlanması:

İş yerinde meydana gelen iş kazası sonucu ölümlerde ölen sigortalının yıllık kazancının yüzde yetmişinin yarısı dul kalan eşine ödenir. Gelir alan çocuğu bulunmayan dul eşine yüze yetmiş beşi ödenir.

18 yaşını, ortaöğrenim yapması halinde 20 yaşını, yükseköğrenim yapması halinde 25 yaşını doldurmamış olan veya çalışamayacak durumda malûl bulunan ve SGK’dan gelir veya aylık almayan çocuklarla, yaşları ne olursa olsun evli olmayan, evli olmakla beraber sonradan boşanan veya dul kalan ve SGK’ya tabi bir işte çalışmayan, buralardan gelir veya aylık almayan kız çocukların her birine yüzde yirmi beşi yıllık gelir olarak ödenir.
Sürekli iş göremezlik geliri sermaye olarak ödenmiş bulunan sigortalının ölümü halinde, hak sahiplerine, sigortalıya verilen sermaye nazara alınmaksızın, sosyal sigorta kanunu hükümlerine göre gelir bağlanır.

Sigortalı tarafından evlat edinilmiş, tanınmış veya nesebi düzeltilmiş yahut babalığı hükme bağlanmış çocukları ile sigortalının ölümünden sonra doğan çocukları, bağlanacak gelirden yararlanırlar.

Hak sahibi eş ve çocuklara bağlanacak gelirlerin toplamı, sigortalının yıllık kazancının yüzde yetmişini geçemez. Bu sınırın aşılmaması için gerekirse, hak sahibi kimselerin gelirlerinden orantılı olarak indirimler yapılır.

Sigortalının dul eşi evlenirse geliri kesilir. Gelirin kesilmesine yol açan evlenme son bulunca, gelir yeniden bağlanır. Sonraki eşinden de gelir almaya hak kazanan dul eşe, bu gelirlerden, fazla olanı ödenir.

Sigortalının kız çocuklarına bağlanan gelirler, SGK’ya tabi işlerde çalışmaya başladıkları veya evlendikleri tarihi takip eden devre başından itibaren kesilir. Gelirin kesilmesine yol açan sebebin ortadan kalkması halinde yeniden gelir bağlanır.

İş kazası veya meslek hastalığı sonucu kazanma gücünün yüzde elli veya daha fazlasını kaybederek sürekli iş göremezlik geliri almakta iken ölenlerin de ölümün malûliyete esas olan iş kazası veya meslek hastalığına bağlı olup olmadığına bakılmaksızın, hak sahiplerine gelir bağlanır.

10-İşverenin sorumluluğu:

İş kazası, işverenin kastı veya işçilerin sağlığını koruma ve iş güvenliği ile ilgili mevzuat hükümlerine aykırı hareketi sonucu olmuşsa, kurumca sigortalıya veya hak sahiplerine yapılan veya ileride yapılması muhtemel bulunan her türlü giderlerin tutarları işverene ödettirilir.

İşçi ve işveren sorumluluğunun tespitinde kaçınılmazlık ilkesi dikkate alınır.

11-İş kazasını bildirme zorunluluğu:

İşveren, iş kazasını, yetkili polise derhal ve kazadan sonraki iki gün içinde kuruma yazılı olarak bildirmekle yükümlüdür. İşverenin kasten veya ağır ihmali neticesi iş kazasının kuruma zamanında bildirilmemesinden veya haber verme kâğıdında yazılı bilginin eksik veya yanlış olmasından doğan ve ileride doğacak olan kurum zararlarından işveren sorumludur.

Kuruma bildirilmeyen iş kazası dolayısıyla, bildirme tarihine kadar işveren tarafından yapılan harcamalar kurumca ödenmez.

12-Ödenek ve gelirlere esas tutulacak günlük kazanç:

İş kazalarında verilecek ödenek ve gelirlerin hesabına esas tutulacak günlük kazanç, iş kazasının dolayısıyla iş göremezliğin başladığı tarihten önceki üç ay içinde, elde edilen ve sigorta primi hesabına esas tutulan kazançların toplamının 90’da biridir.

Günlük kazancın hesabında son üç aylık dönem içinde çalışmamış ve ücret almamış olan sigortalının, iş kazasının veya meslek hastalığı dolayısıyla iş görmezliğin başladığı son üç aylık dönemde elde ettiği kazanç esas alınır ve günlük kazanç buna göre hesaplanır.

Sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı gün iş kazasına uğrayan ve parça başına veya yapılan iş miktarına göre ücret alan sigortalının günlük kazancının hesabında aynı veya benzeri bir işte çalışan benzeri bir sigortalının günlük kazancı esas alınır.

13-Zamanaşımı ve hakkın düşmesi:

İş kazalarında ölüm halinde olay tarihinden itibaren beş yıl içinde istenmezse zamanaşımına uğrar. İş kazalarıyla doğan haklar,  olay tarihinden itibaren beş yıl içinde istenmezse düşer. Geçici iş göremezlik ödeneğini veya herhangi bir döneme ilişkin gelir veya aylığını beş yıl içinde almayanların, söz konusu ödenek, gelir veya aylıkları ödenmez.

Kaynakça:

4857 sayılı İş Kanunu

506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu

6331 sayılı Yasa

Bu kanunlara ait yönetmelikler.

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.