İmalat sanayi Kapasite Kullanım Oranı nedir?

Kamuoyunda adı sık sık geçen İmalat Sanayi Kapasite Kullanım Oranı, diğer bir ifadeyle Kapasite Kullanım Oranı (KKO), imalat sanayinde faaliyet gösteren firmaların fiili, diğer bir deyişle gerçekleşen kapasite kullanımlarını gösterir. Bu oran, Türkiye’deki imalat sanayi üretiminin seyri hakkında bilgi verir. KKO ve onu oluşturan temel kavramlara ve bileşenlere yer vermek bu oranın anlaşılması açısından önem arz ettiğinden çalışmanın sonraki kısımlarında bu kavramlara ve bileşenlere yer verilecektir.

Kapasite nedir?

Firmaların belirli bir zaman dilimindeki üretim gücü ya da üretim potansiyelidir.

Fiili (Gerçekleşen) kapasite nedir?

Firmaların belli bir dönemde gerçek ya da gerçekleşen üretim düzeyidir. Diğer bir deyişle, fiili kapasite, mal ve hizmete olan talepteki azalma, ham madde temini ya da üretimdeki aksamalar sonucu ortaya çıkan kapasitedir.

Normal (pratik) kapasite nedir?

Firmaların tam kapasite ölçüsünden çeşitli nedenlerle ortaya çıkabilecek elektrik kesintisi, bakım, çalışanların devamsızlığı, malzeme eksikliği ve onarım gibi boş zamanlar düşüldüğünde kalan kapasite değeridir.

Kapasite Kullanım Oranı (KKO) nasıl hesaplanır?

İmalat sanayi kapasite kullanım oranı ya da kapasite kullanım oranı (KKO)= (Fiili Kapasite/Normal Kapasite) X 100 formülü ile hesaplanır. Örnek vermek gerekirse; bir firmanın ocak ayında, normal aksamalar dikkate alınarak üretebileceği ürün miktarı 1000 birim ve gerçekleşen üretim 700 birim ise KKO= (700/1000)X100 ise KKO‘su yüzde 70 demektir.

İmalat Sanayi Kapasite Kullanım Oranı (KKO) nasıl yorumlanır?

Bu oran yüksekse, imalat sanayi üretiminde artış ve ekonomide genişleme olduğunu, aksi bir durum ise imalat sanayi üretiminde azalma ve ekonomide daralma olduğunu gösterir.

Bu oranla birlikte imalat sanayinde faaliyet gösteren firmaların kapasite kullanım oranları düzenli bir şekilde izlenebilmektedir. İktisadi Yönelim Anketi (İYA) kapsamında toplanan verilerden üretilen bu oranda, işyerleri sınıflandırılırken NACE Rev.2 sektör sınıflaması kullanılmakta olup, oranın hedef kitlesini imalat sanayi sektörü,  örneklem birimini ise imalat sanayinde faaliyet gösteren firmalar oluşturmaktadır.

KKO hangi sektörleri kapsamaktadır?

Bu oran, NACE Rev.2 sektör sınıflamasının 10-33 kodlu imalat sanayi alt sektörleri kapsamaktadır. Kapsanmayan sektörler, kayıtlı medyanın çoğaltılması (182), temel eczacılık ürünleri imalatı (211), ışınlama, elektro medikal ve elektro terapi ile ilgili cihazların imalatı (266) ve müzik aletleri imalatı (322) sektörleridir.

KKO ne zamandan beri ve kim tarafından yayınlanmaktadır?

Kapasite kullanım oranı 2007 yılından itibaren mevcuttur ve baz yıl yoktur. Bu oran kapsamında veriler aylık toplanmakta ve toplanan verilerden üretilen kapasite kullanım oranları aylık Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası (TCMB) tarafından belirli takvime göre yayınlanmaktadır.

KKO’nun örneklem yöntemi nasıl belirlenmektedir?

İYA’nın işyeri kapsamı, Sanayi Üretim Endeksi (SÜE) çerçevesindeki anket birimlerine, 50 kişi ve üzerinde çalışanı olan işyerlerinin üçlü faaliyet düzeyindeki üretim değerlerine kesme uygulanarak oluşturulmakta ve her iki yılda bir güncellenmektedir. Bu kapsamda ankete yeni dahil edilecek işyerleri, anket gönderilen işyerlerinin üçlü sektörler itibarıyla önceki yıl üretim değerinin en az yüzde 85’ini temsil etmesine yönelik olarak belirlenmektedir. Ankete katılan işyerleri sürekli olarak takip edilerek, kapanan, faaliyetini durduran ya da faaliyet alanını değiştirenler kapsam dışında bırakılmaktadır.

Mevsimsel Etkilerden Arındırılmış İmalat Sanayi Kapasite Kullanım Oranı nasıl hesaplanmaktadır?

Kullanıcılar ile karar alıcıların ardışık aylara ait verileri karşılaştırabilmelerine imkân sağlamak amacıyla, “Mevsimsel Etkilerden Arındırılmış İmalat Sanayi Kapasite Kullanım Oranı” dolaylı yöntem kullanılarak hesaplanmaktadır. Bu kapsamda, imalat sanayinin alt sektörlerinden mevsim ve/veya takvim etkisi görülenler mevsimsel olarak düzeltilmekte ve ağırlıklı ortalaması alınarak hesaplama yapılmaktadır.

Sonuç itibariyle, yapılan çalışmayla kamuoyunda adı sıkça geçen imalat sanayi kapasite kullanım oranı, bu oranın bileşenleri ve önemi bütüncül bir yaklaşımla açıklanarak farkındalık oluşturulmaya çalışılmıştır.

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.
Avatar
Fahrettin 2019-03-23 13:27:58

Teşekkür ederim. Bilgilendirici bir makale oldu.

Avatar
Lala 2019-04-08 15:15:48

Teshekkur edirem